about
Toon menu

Toen indianen Europeanen overwonnen en verdreven. Jivaros, West-Ecuador, 1599.

jivaros-shrunken-head-dhw-1-480x640.jpg

Jivaro-krijgers met blaaspijpen. Zij waren het enige volk die Europeanen in 1599 uit hun gebied zouden verdrijven. De Spanjaarden kwamen nooit terug. De geschiedenis van de verovering van Amerika door de Europeanen lijkt wel één lange lijst van nederlagen van de indianen. De daar bestaande ontwikkelde culturen van Inca’s en Azteken waren kwetsbaarst. Zij werden op zeer korte tijd veroverd door kleine Spaanse legers die deze gecentralise...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (9) Hans Staden en de Braziliaanse kannibalen

Dansende Tupi-vrouwen. De mens liep wereldwijd naakt rond als de temperatuur het toeliet. De Portugezen hadden met Alavarez Cabrai in 1500 de Braziliaanse kusten ontdekt waar ze vrij snel handel dreven. De Portugezen waren geïnteresseerd in Braziliaans hout en ruilden dat voor kralen en werktuigen. Ze legden vrij snel ook suikerrietplantages aan waar ze indiaanse slaven lieten op werken. Tupi-talen verspreidden zich waarschijnlijk vanaf 5000 jaar geleden over een zeer groot gebied in Zuid-Amer...
Lees meer

een korte geschiedenis van geweld (8) Slaven bij jagers en verzamelaars

Geweld en slavernij bij jagers en verzamelaars aan de Noordwestkust van Amerikaweld en slavernij bij jagers en verzamelaars aan de Noordwestkust van Amerika Cover van het boek van Leland Donald. Het beeld is veelzeggend: een slaaf draagt zijn meester. Bij jagers en verzamelaars was gelijkheid tussen mannen de regel. Dat sloot ongelijkheid tussen man en vrouw niet uit. In sommige groepen werden vrouwen zeer hard onderdrukt (we komen er op terug) in andere minder en in sommige groepen was er qua...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (7) Geweld bij de Irokezen

tekening uit “Les voyages du sieur de Champlain” Champlain getuigde van een veldslag tussen Irokezen en Algonquin in 1609. De Irokezen waren om meer dan één reden een merkwaardig volk. Zij waren een democratische bond van stammen met een formele regering. De positie van de vrouw was er zeer goed en homoseksuelen hadden er zoals bij veel stammen in Noordwest-Amerika, een betere positie dan in bijna alle andere maatschappijen elders in de...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (6) Geweld in de eskimomaatschappij

eskimo-kaart.jpg

De relaties tussen eskimo’s en indianen waren soms vreedzaam, ze dreven vaak handel, maar vaak ook gewelddadig. Ook tussen de Inuitgroepen, zeker als ze wat groter waren, zag men vaak gewapende conflicten. In de MacKenziedelta van Alaska woonden bijvoorbeeld meer Inuit die vaker oorlog voerden dan de eskimo’s aan de noordpoolcirkel. Indien de honger te groot was deinsde men er niet voor terug om te gaan stelen bij andere groepen. Bij zo’n raid vielen soms doden waarop de getroffen groep ook een...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (4) neolithicum

het gebied in Zuidwest-Azië waar de landbouw ontstond (deel van een grotere kaart uit Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt) het neolithicum in Zuidwest-Azië[1] Was er toen de landbouw verscheen meer of minder geweld? De vraag is niet eenvoudig te beantwoorden. In Zuidwest-Azië, waar de landbouw het eerste ontstond nam het geweld af. Jagers en verzamelaars gebruikten er meer geweld dan de maatschappijen van de eerste boeren. Bij de boeren van Nieuw-Guinea of de Azteken van Mexico w...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (5) bij de Australische Aboriginals

William Buckley, getuige van geweld bij de Australische Aboriginals, 1803-1835 In de drie vorige blogs over geweld, (2, 3 en 4) keken we wat archeologisch materiaal ons konden leren over geweld in het verleden. In de volgende blogs maken we gebruik van getuigenissen van reizigers en onderzoekers. Waren zij getuige van geweld bij jagers en verzamelaars of boeren zonder staat? William Buckley werd geboren in 1780 geboren in Marton bij C...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (3) Het neoliticum

Talheim (D). Stenen bijl in schedel (reconstructie). Wadi Kubaniya, Egypte, In Wadi Kubbaniya (Egypte) heeft men een jonge man (20 tot 25 jaar oud) gevonden die begraven was rond 23.000 BP. Hij was gedood door pijlen. Men vond twee pijlpunten in zijn skelet. Zijn rechterarm was gebroken toen hij 15 was, in wat volgens de onderzoekers een verdedigende beweging was geweest. Zijn linkerarm had een gedeeltelijk genezen wonde. Het leven i...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (2) Het moordinstinct

geweld-oorlog-spanje-mesolithicum-1.jpg

Gebruik van geweld en oorlog zijn een van de grootste plagen voor de mensheid. Sedert de mens verscheen zijn naar schatting minstens 100 miljoen mensen gedood in oorlogen. Deze moordpartijen gaan door. Elke dag sterven mensen door de hand van andere mensen. De maatschappijen van jagers en verzamelaars waren niet vrij van geweld. Het annibalisme van de vroege mens was niet enkel endo-kannibalisme, het opeten van overleden familieleden omwille van religieuze redenen, maar ook exo-kannibalisme, h...
Lees meer

Een korte geschiedenis van geweld (1) chimps, bonobo’s en mensen

jane-goodall-observeert-frodo-fotot-kennan-ward.jpg

In de menselijke maatschappij is er altijd geweld geweest, nu en in het verleden. Vandaag is er uiteraard het barbaarse geweld van ISIS maar er is ook het even barbaarse geweld van de Mexicaanse drugkartels dat veel minder aandacht krijgt. De mens is een eigenaardige soort. Zij organiseert zelfs ceremonies waar slachtoffers, soms vrijwillige, soms eigen kinderen, geofferd worden aan een hogere macht. Een macht waarvan niemand ooit bewijzen heeft getoond dat ze werkelijk bestaat. Willen we begrij...
Lees meer

religie (7) er is wezenlijk slechts één bovennatuurlijk begrip

(11a) Het basisbegrip, de ziel, betekent leven We hebben gezien dat jagers en verzamelaars, boeren zonder staat aan hun voorouders vroegen wat ze nodig hadden om zich te reproduceren en dat was voornamelijk voedsel en bescherming. Dat hield in dat met geloofde dat de voorouders een weldadige invloed konden uitoefenen. Zij wisten dat hun voorouders dood waren want niet zelden hield men hun lijk bij, of men liet het ontvlezen waarna het tweede keer begraven werd. Daarna kon men botte...
Lees meer

religie (6) de vooroudercultus, de moeder van alle religies

(10) De functies van de oudste religie van de mensheid, de vooroudercultus Enkele begrippen.Wat is het verband tussen vooroudercultus, animisme, sjamanen en totemisme?De vooroudercultus is de cultus van de verering van de voorouders, een religie. Een equivalent van devooroudercultus is het christendom, het hindoeïsme enzovoort.In de vooroudercultus  neemt men aan, gelooft men dat mensen een ziel (vaak meer dan een) hebben. Het woord anima is het Latijns woord voor ziel, vandaar ani...
Lees meer

Op zoek naar de wortels van religie (5) wie leerde wie wat?

Een plaats – absolute noodzaak De mens had in zijn ontwikkeling kennis geaccumuleerd die hem toeliet om aan de top van de voedselketen te staan. Hij had een ontwikkelde kennis van dieren, planten, jagen, verzamelen, geografie, seizoenen, exogamie, kennis van oorlog voeren maar ook geweld te vermijden enzovoort. In de ontwikkeling van de mens moet een punt, een periode, gekomen zijn waar de mens zich niet meer op kon reproduceren zonder ook zijn kennis, minstens deels, te reproduce...
Lees meer

Op zoek naar de wortels van religie (4) kennisreproductie en aanpassingen

In onze zoektocht naar de oorsprong religie (godsdienst, geloof) hebben we gezien dat archeologische vondsten van b.v. rode oker er op wijzen dat religie, godsdienst, bij de mensheid zeer oud is en ook hoe de mens dank zij gesproken taal veel kennis kon accumuleren en doorgeven. (6) De mens was afhankelijk geworden van de reproductie van zijn kennisNa een waarschijnlijk zeer lange periode van ontwikkeling en accumulatie van zijn kennis werd de mens er steeds afhankelijker van. Zo a...
Lees meer

Op zoek naar de wortels van religie (3) kennis en reproductie

(5) Kennis werd geaccumuleerd en gereproduceerd De mens reproduceerde zich net als dieren door middel van (1) seksuele reproductie en (2) door middel van het verwerven van voedsel en alles wat daarbij hoort zoals het maken van werktuigen, schuilplaatsen enzovoort. Hij had over zeer lange tijd gesproken taal en grote hersenen ontwikkeld. Het product van beide was dat ideeën konden geuit worden in woorden. Ze maakten het mogelijk dat mensen kennis onderling konden delen en accumulere...
Lees meer