about
Toon menu

Een diasporisch denken zonder thuiskomst. Adorno en het beschadigde leven

De voorbije jaren verschenen opvallend veel Nederlandse vertalingen van werk van Adorno. Of dat betekent dat het denken van de Duitse filosoof vanaf nu een grotere rol gaat spelen in het maatschappelijke debat in de Lage Landen, is nog maar de vraag. Wie hem echter aandachtig leest, ontdekt al snel een intellectuele scherpzinnigheid die onze tijd meer dan nodig heeft. Want de beschadiging van het leven gaat onverminderd voort.

“Eigenlijk dient filosofie ertoe in te lossen wat er in de blik van ee...
Lees meer

Over theater, radicalisering en vadermoord. Een repliek op Wouter Hillaert

Na de opinie van Rudi Laermans in De Standaard vandaag heeft dramaturg Erwin Jans, namens Guy Cassiers en Toneelhuis, ook een reactie klaar op de State of the Union die Wouter Hillaert afgelopen donderdag uitsprak.

Hoewel ik met veel sympathie en zelfs instemming heb geluisterd naar Wouter Hillaerts analyse van een aantal grote uitdagingen waar het Vlaamse theater anno 2016 voor staat - zijn functie in de nieuwe superdiverse stedelijkheid, zijn gemeenschapsvormende opdracht, zijn rol in een bred...
Lees meer

Tayyip Erdogan, Angela Merkel en de test van de beschaving

Op de Conferentie van Evian in juli 1938 bogen 32 landen zich over het lot van de joodse vluchtelingen uit Duitsland. De Conferentie bleek achteraf een beschavingstest waarvoor de wereld niet slaagde. Ook voor de hedendaagse beschavingstest slaagt niet iedereen.

In Over het nut en het nadeel van de geschiedenis voor het leven schrijft Nietzsche dat de dieren een gelukkig en zorgeloos leven in het hier en nu leiden omdat ze kunnen vergeten. Ze zijn onhistorisch. De mens daarentegen kan niet verg...
Lees meer

De menselijke constructie van de islam. Over Mohammed Arkoun

In De Afspraak –uitzending van 16 november - discussieerden filosoof Etienne Vermeersch en columnist en activist Dyab Abou Jahjah over de aanslagen in Parijs. Vermeersch wees herhaaldelijk op het belang van een uitgewerkte islamitische theologie als onderdeel van een globale strategie tegen islamextremisme en terrorisme. Een van de namen die daarbij viel, was die van Mohammed Arkoun. Een goede reden om even stil te staan bij zijn werk.

Mohammed Arkoun is een van de prominentste islamgeleerden...
Lees meer

Heidegger, de totale mobilisering en de vraag naar de techniek

In zijn lezing De vraag naar de techniek (1953) analyseerde en bekritiseerde de Duitse filosoof Martin Heidegger(1889-1976) de gangbare antropologisch-instrumentele opvatting van de techniek en probeerde dieper door te dringen tot het wezen ervan om te komen tot een andere, vrijere en leefbare verhouding tussen mens en techniek. Een halve eeuw later zijn de techniek en de technologie zo diep in ons bestaan binnengedrongen dat we nauwelijks nog voldoende afstand kunnen nemen om Heideggers vraag überhaupt te stellen.
Lees meer

De psychopolitiek van het neoliberalisme

Van de Koreaans-Duitse filosoof Byung-Chul Han, hoogleraar in Berlijn, verschenen in Nederlandse vertaling twee boeken. 'De Vermoeide Samenleving' bundelt drie eerder verschenen essays. 'Psychopolitiek' is een nieuw boek. Deze recensie werd geschreven door Erwin Jans.

Byung Chul Han (www.psychologievanhetuiterlijk.nl) Iedere tijd heeft zo zijn eigen ziektes. De onze wordt pathologisch gekenmerkt door  ‘neuroziektes’...
Lees meer

Het naakte leven

Wat betekent het vreemdeling en vluchteling te zijn? Dramaturg en essayist Erwin Jans bezocht de voorstelling “Labyrinth”, gemaakt door uitgeprocedeerde asielzoekers. Van het paradoxale begrip gemeenschap landde hij in de schrijnende actualiteit: “Mensenrechten zijn nog steeds in de eerste plaats burgerrechten. Precies omdat hij in België maar een mens was en geen burger mocht zijn, stak de jongeman uit Guinee zichzelf in brand.”

Het nieuws is enigszins ondergesneeuwd geraa...
Lees meer

Het neoliberalisme: een spookverhaal?

In het Nederlandse taalgebied verschenen vorig jaar maar liefst vier boeken, waarin een licht geworpen werd over een fenomeen dat wordt overladen met alle zonden van Israël. Wat is het neoliberalisme dan precies? Waar liggen zijn wortels? Wat veroorzaakt het nu en, als burgers niet ingrijpen, in de toekomst? Van het Walter Lippmann Colloquium in 1938 naar de materiële ongelijkheid van tegenwoordig.

Er waart een spook door het maatschappijkritische discours van de voorbije decennia:...
Lees meer

Het heilige vuur

‘Allahu Akbar’ kennen we hier in het Westen in de eerste plaats als een rauwe strijdkreet van extremistische moslims die meestal gepaard gaat met agressie, geweld en bloedvergieten. Het was wat de gebroeders Kouachi schreeuwden toen ze de kantoren van Charlie Hebdo verlieten na bewust en gewetenloos twaalf mensen te hebben vermoord.

Maar ‘Allahu Akbar’ is ook de rituele formule waarmee tientallen miljoenen vrome moslims iedere dag vijf maal hun gebed openen. What’s in a name? D...
Lees meer

Caravantis: proeve van een dystopische roman

Achter het volmaakte geluk gaat een gruwelijke werkelijkheid schuil. Dat laat Frank Albers zien in zijn dystopische roman Caravantis. Het boek bevat toespelingen op het verlangen naar een Vlaamse republiek.

Caravantis van Frank Albers behoort samen met Massa van Joost Vandecasteele en Gelukkige Slaven van Tom Lanoye tot een genre van eigentijdse romans die een panoramisch beeld willen schetsen van onze globaal geworden samenleving. Ze worden gekenmerkt door een veelheid aan thema’s,...
Lees meer

Schrijven als een vorm van archief

Naast hun schrijverschap hebben Rachida Lamrabet en Abdelkader Benali nog iets gemeen: hun Marokkaanse afkomst. Lamrabet combineert die met de Belgische/Vlaamse identiteit en Benali met de Nederlandse. Hoe bepalend is die afkomst voor hun schrijverschap? Voor de perceptie van hun werk? Voor hun eigen identiteit? Voor hun verantwoordelijkheid als schrijver? Een tijdlang was ‘allochtone literatuur’ een issue in de republiek der letteren. Is dat nog zo?

Rachida Lamrabet schreef de r...
Lees meer