about
Toon menu

Reactie op het opiniestuk van Lieven De Cauter over ggo's

donderdag 30 juli 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Beste Lieven De Cauter,

Even mezelf voorstellen: ik ben doctor in de wetenschappen (fysica aan de KULeuven) en doctor in de moraalfilosofie (met Johan Braeckman als promotor), ik ben actief in de milieubeweging en een paar maanden geleden was er enige media-aandacht omwille van mijn standpuntverandering over ggo’s (https://stijnbruers.wordpress.com/2015/03/24/waarom-de-milieubeweging-het-ggo-dossier-mag-loslaten/)

Ik las net uw opiniestuk op De Wereld Morgen over Johan Braeckman en ggo’s (http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2015/05/14/wie-is-hier-de-nuttige-idioot). En ik moet zeggen: uw opiniestuk stelt me teleur, omdat ik zoiets niet meteen verwacht van een filosoof. Ik lees namelijk veel drogredenen en inconsistenties.

U maakt volgens mij een stroman drogreden door te zeggen dat Johan Braeckman en anderen wetenschapsessentialistisch zijn. In dat artikel in de Standaard worden nergens de woorden “de wetenschap” in de mond genomen, dus u kunt nog niet afleiden dat die wetenschappers geloven dat er zoiets bestaat als “de wetenschap”. Ik ben alvast wetenschapper, ik ben voorstander van ggo’s, ik ken een beetje van wetenschapsfilosofie maar geloof zeker niet in wetenschapsessentialisme.  

U zegt dat Johan Braeckman en andere voorstanders van ggo’s de wetenschappelijke rapporten van de gevaren van ggo’s naast zich neerleggen. Maar dat doen ze net niet: ze kijken naar alle studies, zonder willekeurige uitzondering, en geven natuurlijk meer gewicht aan de meer betrouwbare studies. Dat gebeurt aan de hand van systematische overzichtsstudies en meta-analyses. (Het blijkt vaak dat studies met belangenvermenging van bv. milieu- en biolandbouworganisaties minder betrouwbaar zijn dan studies die geen belangenvermenging kennen.)

U twijfelt blijkbaar aan de consensus over de veiligheid van ggo’s. U gelooft in een wetenschappelijke consensus over de klimaatopwarming. Ik weet niet hoe u precies tot dat oordeel komt dat er een klimaatconsensus is, maar ik vermoed wel dat u min of meer mijn richtlijnen gebruikt, of dat u alleszins zult beamen dat mijn richtlijnen goede aanwijzingen zijn. Mijn richtlijnen zijn: 1) kijken naar uitspraken van de grootste wetenschappelijke academies (bv. de American Association for the Advancement of Science, de National Academy of Science, de Britse Royal Society,…). Ja, die zeggen duidelijk dat er een klimaatconsensus is en dat het IPCC rapport de meest betrouwbare overzichtsstudie is. 2) kijken naar betrouwbare systematische overzichtsstudies en meta-analyses (zoals het IPCC rapport). 3) kijken of er peilingen zijn bij wetenschappers, bv hoeveel klimatologen geloven in riskante antropogene klimaatopwarming. Ja, bij bevragingen van wetenschappers blijkt een grote meerderheid (vaak meer dan 90%) van de experten de consensus te onderschrijven. Nu kunt u gewoon dezelfde regels volgen voor ggo’s: zowat alle grote wetenschappelijke academies zeggen dat huidige geteste en gecommercialiseerde ggo’s even veilig zijn als conventionele gewassen (de enige uitzondering die ik ken is de British Medical Association met een meer dan 10 jaar oud standpunt). Er zijn meta-analyses die aangeven dat ggo’s minstens even gezond zijn en vaak iets milieuvriendelijker zijn dan conventionele gewassen en ook vaak iets beter zijn qua inkomsten voor de armste boeren (zie mijn bovenvermelde blogartikel voor referenties). Die meta-analyses hielden expliciet rekening met belangenvermenging van bv. de industrie. Dus op vlak van gezondheid, milieu en sociale rechtvaardigheid is er wel wat bewijs over de veiligheid van ggo’s. En er zijn bevragingen bij wetenschappers (bv. van het AAAS, zie mijn blogartikel) die ook aangeven dat rond de 90% van experten geloven in de veiligheid van ggo’s. Men kan dan proberen om enkele namen te noemen van die 10% die de consensus tegenspreken, maar dat gaan we niet doen, want dat is de strategie die klimaatontkenners gebruiken. Dat is selectief kersenplukken. En dan nog eens namen noemen van erg controversiële wetenschappers (Pusztai en Seralini) maakt het nog minder geloofwaardig.

Over het geloof dat wetenschap vanzelf het goede voortbrengt: hier maakt u een tweede stroman drogreden. Ik ben voorstander van ggo’s, maar ik voer wel actie tegen bv. de klimaatopwarming. En ik kan me haast niet voorstellen dat iemand als Johan Braeckman klimaatontkenner zou zijn, of dat hij napalm en de atoombom zou goedpraten.

Wat u schrijft van multinationals die zaaigoed privatiseren: dat is een foute voorstelling. Ze privatiseren (patenteren) enkel de uitvinding en het genetisch gemanipuleerde zaad, dus niet het zaaigoed waar de mensheid 10000 jaar aan gekweekt heeft. (Terzijde: “de mensheid” bestaat niet. Dat is ook een vorm van foutief essentialistisch denken.) Die patentering is niet noodzakelijk een onteigening, want elke boer mag nog ongepatenteerd zaad gebruiken. Enkel van een patent met een te lange termijn zou men kunnen beargumenteren dat het een vorm van diefstal is; een diefstal van potentieel verder onderzoek door anderen. Maar dat is een andere discussie. Er zijn voorbeelden van ongepatenteerde ggo’s en voorbeelden van gepatenteerde ggovrije (en zelfs biologische) gewassen.

Over die koppelverkoop met herbiciden: goh, gaan we echt proberen consistent tegen elke vorm van koppelverkoop te zijn? Dat heeft nog weinig met ggo’s te maken. Zou u iets meer geneigd zijn om van mening te veranderen over ggo’s indien niet Monsanto maar een ander bedrijf de Round-up herbicide zou produceren en er dus geen koppelverkoop meer was?  

Glyfosaat is volgens de WHO inderdaad waarschijnlijk kankerverwekkend. Maar u maakt precies opnieuw een stroman drogreden met uw vraag wie dat systematisch wetenschappelijk onderzoek naast zich neerlegt. Ik vermoed dat het een retorische vraag is, dus waarom vraagt u dat, als u daarover niets uit het artikel met Johan Braeckman in de Standaard kunt afleiden? En dat heeft niets met ggo’s te maken. Er wordt ook ggovrije maïs gebruikt die tolerant is tegen atrazine, een schadelijkere herbicide dan glyfosaat. Dus ja, we kunnen wel proberen consistent tegen elk herbicidentolerant gewas te zijn, maar we moeten daarbij geen speciale focus leggen op ggo’s wanneer ggovrije landbouw vaak schadelijkere pesticiden gebruikt. En het is nog niet zo simpel: een herbicidenvrije landbouw kan leiden tot meer bodembewerking, en het is nog niet uitgesloten dat dat beter zou zijn voor het milieu (in termen van CO2-emissies, watervervuiling en bodemerosie). Dus we moeten streven naar een pesticidenvrije landbouw zonder bodembewerking en met hoge opbrengsten, en ggo’s zouden daarbij kunnen helpen.

Om af te ronden met uw laatste alinea: als u zoveel drogredenen maakt en een pseudowetenschappelijke strategie hanteert, zou ik eerder voorstellen om de naam filosofie voor uw activiteiten te schrappen.

Met vriendelijke groeten

Stijn Bruers

reacties

4 reacties

  • door eddy de keyser op vrijdag 31 juli 2015

    Beste, als binnen twintig jaar blijkt dat GGO's schadelijk zijn voor onze gezondheid, mag ik U dan ter verantwoording roepen. Wie knoeit met de natuur kan nooit voorspellen wat de gevolgen zullen zijn. Trouwens, wiens brood men eet wiens taal men spreekt. Geld zal altijd de wereld regeren. Onze gezondheid is maar bijzaak.

    • door Stijn Bruers op vrijdag 31 juli 2015

      Over het ter verantwoording roepen: ik vind dat een moeilijke vraag. Ik denk niet dat je dat mag, want we komen in veel problemen als we zo telkens iedereen kunnen ter verantwoording roepen op basis van louter toeval. Na veel onderzoek stellen we vast dat X waarschijnlijk veilig is in de zin dat de kans dat X toch onveilig zou zijn kleiner is dan Y%, met Y heel klein maar niet 0 (niets is 0 in de wetenschap). Stel dat Y zo klein is dat jij besluit X toe te laten. En stel nu dat je brute pech hebt en dat X toch onveilig blijkt te zijn. Kunnen we dan jou ter verantwoording roepen? Stel bijvoorbeeld dat de kans dat een nieuw biologisch appelras ongezond blijkt te zijn kleiner is dan 1 op 100.000 en je het daarom veilig acht en het gebruik goedkeurt. En zo ga je nog 100.000 gewassen goedkeuren. Maar dan wordt de kans al wel hoog dat één van die gewassen toch ongezond blijkt te zijn. Sommige klassieke methoden van plantenveredeling (kruisingen, mutagenese) zijn riskanter dan sommige vormen van genetische manipulatie en bevatten meer "knoeien met de natuur" in de zin van meer genen mengen waarvan we de gevolgen minder goed kunnen inschatten. Waarom dan zo expliciet tegen ggo's zijn en niet tegen klassieke plantenveredeling? Waarom dan zoveel strengere veiligheidstesten voor ggo's (en dan nog de veilighied van ggo's wantrouwen)? Al wat je doet is een "knoeien met de natuur" in de zin dat je de gevolging niet volledig kunt voorspellen. In mijn ethiek is gezondheid erg waardevol en ik hecht minder geloof aan onderzoek met belangenvermenging.

  • door janu op vrijdag 31 juli 2015

    "vrije" markt is diefstal met extreem geweld ,de armoede van 4 miljard mensen is een misdaad tegen de mensheid. Koloniaal Europa en imperialistische V.S.& partners moeten een maandelijkse leefloon van 300 euro aan de 4 miljard extreem armen betalen.

  • door Frank Verhoft op zondag 9 augustus 2015

    Bedankt, Stijn Bruers, om op vriendelijke, maar toch gedecideerde, systematische én constructieve manier het onkruid uit het opiniestuk van De Cauter te wieden.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties