about
Toon menu

Wie zijn Greta, Kyra en Anuna? Wat zijn de bronnen van hun bezieling? Wat kan je zelf doen?

woensdag 13 maart 2019
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.
  • Foto: Terwijl Anuna een interview geeft aan een activiste, speelt Kyra samen met Adelaïde Charlier met Fellow. Groenplaats, Antwerpen, bij de achtste klimaatmars, donderdag 28 februari 2019. © S. Hublou

De Wereld kijkt naar de drie jonge dames in de titel. Miljoenen mensen trachten zich over hen een mening te vormen. God zij dank zijn er velen die hen intussen op handen dragen, van taxi chauffeurs en treinconducteurs tot schrijvers, natuur experten en parlementsleden, maar er zijn er ook anderen. Net nog las ik op de Facebook pagina van Kyra de laaghartige scheld tirades, de pogend kwetsende opmerkingen over haar engagement en ook over haar uiterlijk. Misschien, zo denk ik dan, is het vermogen tot verwonderd en dankbaar zijn voor sterke, zuivere persoonlijkheden niet iedereen gegeven. Excellente mensen zullen de enen tot inspiratie dienen en een voorbeeld geven om boven zichzelf uit te stijgen, maar voor anderen lukt die beweging niet zo goed. Zij gaan in het defensief, ervaren misschien immers juist de eigen kleinheid door de spiegel die wij hen voorhouden. Een oorzaak van die negatieve houding om zo veel moois en waars en goeds ligt er wellicht in, dat de gemene critici nooit leerden hoe aan zichzelf te werken, hoe een mens kan blijven “groeien” tot zijn laatste dag. Ik heb een persoonlijke reden om enthousiast en gebiologeerd te zijn door Greta, Anuna en Kyra, en ook door Adelaïde en Anaïs, die ik stuk voor stuk heb mogen ontmoeten in persoon de laatste drie weken, in Brussel, in Antwerpen en in Louvain-la-Neuve. De levenslustige strijdbaarheid en de visie van deze jonge mensen, en vooral de missie waar zij voor staan, gaat in resonantie met de mijne. Hun Missie  heeft mij aangestoken, energie gegeven, en neen, de korte persoonlijke gesprekken gaven geen aanleiding minder eerbied, interesse en dankbaarheid te koesteren. Ook al schrok ik op een bepaald moment van de geladenheid die de jonge vrouwen dragen. Die persoonlijke waardering vindt haar wortels in mijn verstaan van de verbondenheid tussen mensen en dieren, die mij eigen werd toen ik een jaar of twee was. Daar heb ik al in blogs en artikels over gerept. En dan kwam de zomer van 1997, toen mijn eerste opiniestuk verscheen in De Standaard, ik was net vijfendertig. Toen ik van een buitenlandse reis terugkeerde, bleek het land op stelten te staan: de zaak Dutroux was losgebarsten. Het trof mij diep, hoe een boosaardige mannelijke geest zo veel gebrek aan respect vermocht op te brengen voor de Vrouw.

Vrouwen zijn merkwaardige mensen

Dat vroeg voor mij om een krachtig antwoord. En ik meende dat te kunnen bieden, als jonge historicus met een passie voor mensbeelden en wereldbeelden, en bezield met ontzag voor vrouwelijke mensen. Ik schreef een nieuw opiniestuk voor de krant die ik het liefste had gelezen tijdens de studietijd, en ik gaf het als titel “Vrouwelijke waarden als maatschappelijk medicijn”. Het stuk werd aanvaard en opgenomen. Er kwamen veel reacties, en De Standaard bracht ze bijna allemaal, drie nieuwe opiniestukken en wel twaalf lezersbrieven. Na een half jaar schreef ik een nieuw stukje met bijna identieke titel, want ik merkte dat een positieve visie op vrouwen nog altijd niet evident was en een vrouwelijke lezer vroeg mij om meer voorbeelden, nieuwe feiten. Door die persoonlijke achtergrond, had ik toen eind vorig jaar de klimaatmeisjes in de zoeklichten verschenen,  een top-ervaring die te vergelijken is met wat Albert Einstein moet beleefd hebben, toen na verloop van jaren experimenteel bevestigd werd wat hij in zijn revolutionaire Relativiteitstheorie had voorspeld. Astronomen hadden het plots gezien en gemeten: lichtstralen, die zo goed als geen massa hebben, bogen toch effectief af van hun baan als zij in de buurt van de zon kwamen, iets dat met de gewone fysica niet te verklaren valt, met de visie van Einstein wel, en hoe. Heerlijk is het me daarom, nu de wereld zich verwonderd afvraagt, hoe komt het toch, dat juist vrouwen de aandacht trekken op het Klimaatprobleem, dat meisjes het als ware strijders opnemen voor Moeder Aarde en voor het Algemeen belang? En waarom in dat Brave Little Belgium? Ik kon niet anders dan zelf een onderzoek voeren naar die vragen, en deel de voor u wellicht meest bruikbare bevindingen in dit artikel, of u nu een scholier bent, een parlementslid, een journalist of een bisschop.

Vrouwen mogen ze heten, deze uiterst originele en diep gemotiveerde activistes. Ook al merkte Greta Thunberg op acht maart, de internationale Vrouwendag, toen haar de titel van Vrouw van het Jaar in Zweden werd toegekend, met een lachje op, “Grappig, want ik ben eigenlijk nog maar een kind!”. Het mag ons evenmin verwonderen, dat precies Kinderen wel eens met de grootste, de meest verrassende Waarheid en Wijsheid voor de dag komen. Zowel in het sprookje van de Kleren van de Keizer als in de uitdrukking “De Wijsheid komt uit kindermond”, zat dit inzicht al ingebakken.

Ik maak mij dan de bedenking, misschien hebben wij toch al te lang opgekeken  naar grote mannen,  naar heren met macht, en naar de structuren en het kapitaal, het indringende, controlerende, gesofisticeerde woord ook, dat zij hanteren.


Misschien is het moment gekomen om te erkennen, zoals ik dat in 1997 deed in de betreffende opiniestukken, dat de vrouwelijke mens wel degelijk een andere waarheid heeft, een andere kijk op dezelfde universa, en met inzet van eigen-aardige talenten het leven en haar uitdagingen te lijf gaat.

Door omstandigheden heb ik deze inzichten eigenlijk altijd gekend in het binnenwerk van het brein. Mijn moeder is een dappere vrouw, die in dertien landen werkte waaronder Zweden, in de jaren vijftig. Deze vrouw was vervuld van een soort kennis en wijsheid die niet altijd  naar boven kwamen in precieze woorden, maar daarom niet minder krachtig, wijs, diepgeworteld en ook realistisch was en waar zij doeltreffend mee omging. Ik merkte als oudste zoon in het hoe moeder veeleisender kon zijn, meer gericht op oplossingen, dan eender welke vader, leraar, of geneesheer. Resultaten, dat is wat voor haar telde. Het leven veilig stellen. De groei van de mens, de ongestoorde, veilige ontwikkeling. Onze moeder was veel meer, op een veel intensere manier met inhoud bezig dan wat ik bijvoorbeeld meemaakte in de lessen op school, in de kranten en de radio uitzendingen. De studieboeken “Hoe en Waarom?” kwamen in de buurt, en later de afleveringen van het tijdschrift “National Geographic”. Zo waren er bepaalde Woorden die in de micro kosmos van ons gezin veel vaker vielen dan in de wereld daarbuiten: concepten als Eerbied, Moed en duiding bij wat Interessant was.

Mijn beeld van de drie jonge dames zal ik schetsen aan de hand van de info die de ontmoetingen opleverden, info uit het boekje dat is uitgegeven en steunend op een lezing van een reeks portretfoto’s die ik kon bekijken, gepubliceerd in media en op profielen van betrokken familieleden in dit nu al historische jaar 2019. Die ‘historische bronnen’ werpen voor mij, als historicus met mensenkennis, een helder licht op de diepere kwaliteiten van dit soort gezin en deze jonge vrouwelijke mensen. Het boekje, dat is de Brief van Anuna en Kyra die op 8 maart is verschenen onder de titel “Wij zijn het klimaat. Een brief aan iedereen” in de taal en eindredactie van de gelauwerde schrijver en geëngageerde mens Jeroen Olyslaegers.

Een eerste woord dat mij bij het lezen van de oproep van beiden in dat boekje opvalt, en dat mij de laatste veertig jaar bijna afwezig leek in het discours van de wereld zoals die is, is Moed. De Antwerpse meisjes vragen de wereld, vragen u en mij, vragen onze politici om veel meer Moed. En hoe terecht is dat niet? Niet voor niets staat in de bioschets bij mijn blogs dat ik schrijf en werk met de bedoeling de vitaliteit te herstellen. Moed en trots maken daar deel van uit. Onze moeder die zelfstandig Europa doorkruiste en als een ware Mary Poppins met kinderen werkte in plaatsen als Stockholm, Athene, en Antwerpen, en die met toeristen werkte in toenmalig Joegoslavië, die leerde haar kinderen door osmose, door haar levend voorbeeld wat Moed is. Waarom lezen jongeren graag over indianen? Toch ook omdat dit een moedig en trots volk is geweest? Jonge zielen zien dat graag bij hun ouders en  de andere grote mensen.

Juncker, Verhofstadt en co

Het is mij net als Anuna en Kyra en Greta voorlopig een raadsel waarom commissievoorzitter Juncker en duizenden anderen decennia lang niet de moed hebben gevonden de problemen aan te kijken en de koe bij de horens te vatten. Tijdens de laatste wereldoorlog hadden miljoenen mensen die dapperheid nog moeten uit de kast halen, nauwelijks een generatie en half voor deze van de machthebbers van tegenwoordig… Was er een vorm van morele luiheid ingetreden in de bestuursniveaus, in de wereld van de commentatoren van deze tijd? Een geest van gezapigheid, van gewenning, van kleingeestigheid? Of is Moeder Aarde een waarde die gewoon te lang en te ver uit het blikveld is gebleven? Of speelt er een bepaald effect, dat mensen zoals het archetype van de bediende aan zijn bureau, dat al door Dickens treffend is geschetst in werken als “A tale of two cities”, na verloop van tijd niet meer in staat zijn verder te kijken dan hun neus lang is, en hun bureau breed, en de grote uitdagingen gewoon niet meer in beeld krijgen?


De mannelijke machthebbers reageren als de kikker in de pot

Wat  mij erg interessant lijkt om de verpletterende passiviteit te begrijpen, naast het feit dat enorm veel mannen vallen voor het korte termijn genot van succes, macht en (groot) geld, is de metafoor van de kikkers in de pot water. Als je een kikker neemt, en die in een pot met kokend water gooit, springt die er meteen weer uit, en overleeft het gevaar meestal wel, met beperkte schade. Maar als je een kikker op de bodem van een pot met water zet, en dat koude water geleidelijk verwarmt en laat koken, dan blijft het beestje zitten.

Voor mij zijn de Greta-opstandelingen, hun daden, hun uitstraling, hun missionaire woorden, het Trigger Moment dat voor de meeste toppolitici nog blijft ontbreken. De wereld temperatuur loopt letterlijk op, het massieve gevaarsniveau is al tot op kapitaal niveau gestegen. Maar omdat er geen cliff hanger momenten werd gedetecteerd, gaat zowat iedereen verstrooid door met business as usual.

De rol van de Kerk

De Klimaatuitdaging, het redden van onze planetaire ecologie en van de Gemeenschap van de levende wezens, dat is de Uitdaging die vandaag de grootste is. Dat zeg ik als historicus die in zijn hoofd een overzicht heeft van de geschiedenis van de mens én van deze van de planeet, van het leven op Aarde. (Hoe lang nog, overigens, voor onze scholen en universiteiten vakken gaan aanbieden die deze twee perspectieven, die van nature sterk samenhangen, ook samen gaan voorstellen?) De feiten over de bedreiging van het welzijn door opwarming en ook deze over uitputting van de ertsen, vervuiling van lucht, water en aarde, en het uitroeien van soorten, ze zijn voor mij niets nieuws. Ik las al over de rapporten van de Club van Rome, die al die dingen al in de gaten had en een aanklacht opstelde, een waarschuwing de wereld in stuurde… in de jaren zeventig! Ik heb niet stil gezeten, daarom kan ik de klimaat engelen ook recht in het gezicht kijken. Al aan paus Benedictus XVI heb ik brieven geschreven met informele adviezen, waarin ik opmerkte:  “U moet het christelijke ethische discours dringend vernieuwen. De grote zonde van vandaag is de ontbossing! De vernietiging van de natuur. En de aanbidding van de Auto, die het Gouden Kalf is van onze era!” (Today’s sin is not fornication, but deforestation, schreef ik, met heilig vuur). In de weken daarna merkte ik met mijn zoekmachine dat het Vaticaan niet echt op mijn voorstel inging, maar wel de term “de zonde van deze tijd” overnam uit mijn brief.

Tot mijn verbijstering bleef de katholieke kerk zich focussen op vreemde morele waarden zoals “wat de mensen in hun slaapkamer doen”, naar het woord van Barack Obama. Intussen weten we waar die gewrongen aandacht voor én die onderwaardering van openhartige seksualiteit de Kerk heeft gebracht. Kinderen en vrouwen werden op grote schaal in het verborgene verkracht door functionarissen van die spirituele clan.

Die afwijzende en hypocriete focus op de erotische vorm van de liefde en verder op de evangelies, die handelen over intermenselijke contacten, is dubbel ernstig en problematisch, omdat een geloofsgemeenschap die God als Schepper niet had uit het oog verloren, die de liefde voor onze oergrond, de Natuur, beter had weten te stimuleren, allicht had kunnen voorkomen dat de aarde kapot wordt gemaakt zoals de laatste twee eeuwen het geval is.

In mijn analyse is de Kerk een hoofdschuldige in de kwestie van de ecologische rampspoed die alles wat wij kennen en graag hebben, komt bedreigen, voor onszelf, maar ook voor vele generaties na ons.

Anderzijds blijft de Kerk en de christelijke gemeenschap een schatkist van interessante begrippen en inzichten, en een gemeenschap die nog besef cultiveert van het belang van zaken als heiligheid (is Moeder Natuur die titel niet waard?) en Wijsheid, Goedheid en Waarheid, en het belang van het brengen van offers. Zij levert ons ook een beter begrip van wat dat zijn, ‘profetische mensen’, daarover later meer.


 

Grote en kleine mensen, zij bestaan echt

Aan die krachteloze Kerk die blind bleef voor wat wij zien als essentiële, onmisbare spirituele waarden heb ik al menig essay en menige brief gewijd. Waarom hebben sommigen het moeilijk met het zien van de buitengewone waarde van de visie van Anuna, Kyra en Greta? Waarom kan het er bij sommigen niet in, dat “gewone meisjes” treffend de les spellen aan de groten der aarde? Voor ik een boompje opzet over de speciale schoonheid van deze drie persoonlijkheden, benader ik de vraag nog even vanuit een andere hoek. We zagen al hoe de vrouw en het kind straf ondergewaardeerd zijn geworden in onze cultuur. (Filosoof en psycholoog Piet Nijs trekt er na de gruwelijke feiten meteen onze aandacht op dat het kunnen opstaan van een Marc “Dutroux” alleen maar kon doordat er een ‘gat’ in het denkklimaat, in ons ethisch en sociaal weefsel was gegroeid.) Een ander wonder dat velen in deze drukdoende, omheen koopkracht en glamour draaiende samenleving uit het oog zijn verloren, is de Menselijke Persoon. Net nog heb ik de gelovige gemeenschap de mantel uitgeveegd, maar vergis je niet, deze intellectuele gemeenschap is ook de bewaarder van waardevolle inzichten. Het mysterie van de menselijke persoon is er zo een. Veel meer dan een mooie, grote, schitterende auto, die heilige koe van tegenwoordig, zou het passend zijn dat we de mens als wonderlijk wezen blijven zien en eren. Christenen benadrukken dat je de mens nooit helemaal kunt kennen, en dat pogingen daartoe ook immoreel zijn, het mysterie van de persoon dient gerespecteerd. Door het ‘materialisme’ van deze tijd is voor velen het zien en begrijpen van de diepgang van de menselijke ziel onmogelijk geworden. Er is allicht een verband met het gegeven dat via het internet elke onontwikkelde mens zijn dwaze visie publiek kan maken. Niet weinigen zijn intussen overtuigd geraakt dat elke mening gelijkwaardig is aan die van ieder ander. Wijsheid en expertise, het raken ondergesneeuwde begrippen en kwaliteiten. In Vlaanderen heerst al langer een antipathie voor ieder die schittert, die het hoofd boven de maailijn verheft. Geregeld lees ik mensen die fulmineren tegen wat zij noemen “het grote ego van de man”. En toch… Grote figuren, grote geesten, die zijn er, en die verdienen het gekoesterd te worden en aangemoedigd. Het is niet door anderen omlaag te halen, dat je zelf groter wordt. Velen in de lage landen zouden best wat meer respect en interesse opbrengen voor werkelijk grote mensen. In de VS is de situatie anders, daar heerst bij velen begrip van de waarde van uitzonderlijke, talentrijke mensen, dat valt bijvoorbeeld op bij het bekijken van de prent “Master and Commander” waarin Russel Crowe op briljante manier kapitein is van zijn schip, en ook de gewone matrozen doorheen grote gevaren loodst.

Onderschat de kracht van ware ont-moeting niet

Ik heb mij verbaasd en tegelijk toch ook wat verkneukeld, als de laatste weken bleek dat vooraanstaande figuren en dito kranten zoals De Tijd het maar  niet konden bevatten dat deze meisjes opstaan en een uiterst belangrijke Boodschap brengen op trefzekere wijze. Die krant ging zo ver het vermoeden uit te schrijven dat de profetische meisjes door het grote geld van de ene of de andere werden opgestookt en gedreven. Hier komt voor mij opnieuw een blinde vlek naar boven die de powers that be vandaag parten spelen. Zulke dwaasheden kan alleen iemand verkopen die weinig voeling heeft met de peilloze diepte van de menselijke ziel, van het vrouwelijke genie, van het kind, maar ook van wat ik in het Engels in conversaties met buitenlanders benoem als “The Miracle of Meeting”. De ontmoeting, dat magische fenomeen dat een mens kan verrijken en inspireren als niets anders. Een van de filosofen en, ik wik mijn woorden, een van de profetische figuren van onze tijd, die nog grotendeels onopgemerkt is gebleven, is de psychiater en filosoof, kenner van de menselijke seksualiteit ook, Piet Nijs. Hij heeft van dit fenomeen een centraal thema gemaakt in zijn boeken, en hij spelt het woord als “ont-moeting”: daarbij  moet er niets, je  neemt de tijd om elkaar te laten uitspreken (niet zoals in Terzake!) en om goed naar elkaar te luisteren (een typisch vrouwelijk talent, in beginsel!). Het fenomeen van de ontmoeting, deze oercategorie van de omgang, die alle culturen kennen, laat ons toe meer mens te worden, op verhaal te komen, ons eigen verhaal te schrijven, en op die manier afstand te nemen, onze zelfkennis te vergroten, en onze problemen en demonen te relativeren of klein te krijgen. Het wonder van de ont-moeting, met oogcontact luisteren in een rustige omgeving, waarbij de zielen contact maken, je elkaar gaat inspireren, de geest inblazen, dat is een onderschat fenomeen, wellicht ook juist omdat… er geen geld bij circuleert. “Wat niets kost, is niets waard”, het lijkt een adagium dat zelden wordt uitgesproken, maar wel ons denkklimaat bepaalt.

Zo is het nochtans gegaan tijdens de vakantiegesprekken tussen Kyra Gantois en Anuna De Wever, nauwelijks twee jaar terug. Zoals Auna tijdens het mooie dubbel interview vertelt dat in video op het net beschikbaar kwam na de Pano reportage, het interview door de vrouwelijke journaliste afgenomen van haar en Greta, gezeten op een bank in een bos. Tijdens die vertelde ontmoeting en later aan de keukentafel thuis, zoals Kyra en Anuna vertellen in hun boek, vlamde de vonk tussen die twee op die vandaag, overmorgen op 15 maart, mensen in meer dan zeventig landen bezield met vuur gaat doen opstaan en de straten en pleinen opdrijft. De ‘goede gesprekken’ op de rotsen in de zon bij het water, ze gingen beide jonge mensen zo danig in beweging zetten, dat donderdag tijdens de Global Strike for Climate, op 750 plaatsen over de hele wereld, mannen en vrouwen, meisjeskinderen en jongenskinderen mee in actie komen.

Kamergeleerden en vastgeroeste bedienden

Wat maakt verder nog de alchemie uit die deze top Activisten heeft gesmeed uit op het eerste gezicht gewone kinderen? In elk geval wordt de verbazing over hun visie en daadkracht mee gevoed door de “pensée unique” die origineel denken vaak smoort. In een wereld waar miljarden mensen niet veel tijd maken om met open ogen en oren te reizen, het niet interessant vinden om met allerlei medemensen op hun dagelijkse pad openhartig een gesprek aan te knopen, van de verkoopster tot de bibliothecaris, van de dakloze tot de immigrant, van de politicus of de professor tot de priester of het buurmeisje, maar integendeel menen dat zij mee zijn en leven en wereld vatten, door elke avond de schijn waarheden die worden verkondigd in de nationale tv-journaals te volgen, is het logisch dat het zo gaat. Als kind was ik al geregeld verwonderd als ik een volwassene tegenkwam die heel andere ideeën bleek te huldigen over essentiële dingen en toestanden, dan wat we op school voor waar aangeleerd kregen. Voor die heren en dames die ik ergens onderweg sprak, was de werkelijkheid vaak veel minder voorspelbaar en veel wonderlijker dan het in schoolboeken en in het nieuws en de kranten leek. Intussen weet ik dat deze vrije geesten vaak het gelijk aan hun kant hadden. Veel “nine to five mensen” zijn op de mens uitgekeken, ze lopen elkaar voorbij naast de razende auto’s, vaak met de verborgen wens ook een grote auto te bezitten. En toch, niets is zo wonderbaar als de Menselijke Persoon. Als mensen elkaar in de ogen kijken, elkaar hun verhaal vertellen en dat echt laten binnen komen, dan kunnen er mirakels gebeuren, dan kan de wereld gaan kantelen, dan ontstaat er nieuw Leven. Niet alleen als de betrokken mensen het gesprek liggend voortzetten en de liefde bedrijven. Ik zie bij de drie meisjes het effect aan de slag van een warmte-thuis met ouderfiguren die nadenken en het spreken in trefzekere woorden, het parler vrai aanmoedigen. En alvast bij Kyra en Anuna speelt ook het contrasterend contact maken met precies het omgekeerde universum, met kapotte mensen en relaties. De contrast ervaring is de moeder van het diepe inzicht.  Kyra leerde ellende kennen met haar ouders, en Anuna hielp vluchtelingen in hun tentenkampen.

Walden en het gelijk van Thoreau

Verder neem ik, om het genie van deze jongeren te begrijpen, er het millennia oude model van de identiteit van de profetische mens erbij als bril om te zien wat hier oplicht. Aan jonge mensen, bijvoorbeeld toen ik werkte als bezinningsbegeleider voor laatstejaars, geef ik geregeld een boodschap mee als de volgende: “Je moet het interessante, het spannende, het straffe niet gaan zoeken in thrillers, oorlogsfilms, in computerspellen als Grand Theft Auto of Call of Duty. De gewone werkelijkheid, wat nog verborgen voor jou is, bevat zelf vele lagen boeiende feiten, mechanismen, effecten, verhalen, beelden, uitdagingen, perspectieven en bruikbare wijsheid. Weet je wat je nodig hebt om een wonderlijk geslaagd leven te maken? Sensitiviteit. Blijf gevoelig. Laat je niet afstompen. Laat je frisse blik niet verduisteren door uitgebluste leraren, ouders, werkgevers of door de eisen van “het Systeem”. Ons ‘gevoel’ is een onmisbaar kompas op ons levenspad.” Persoonlijk heb ik veel toegevingen gedaan, direct succes en salaris opgegeven, om mijn belangrijkste doelstelling als jongeling te behouden: ik wil dat mijn leven interessant blijft. Dat ik met levenslust mag leven. Tracht van je leven altijd een beetje een ontdekkingseis te maken. Door de focus op de zekerheid en de veiligheid van het salaris en het pensioen, door onze levensenergie te investeren in bezit van een bedrijf of in wagens, verliezen wij veel levensenergie, dat heeft de grote profeet van het natuurverbonden leven, Henri-David Thoreau al beschreven in “Walden”, een boek dat rond 1900 is geschreven, maar dat vandaag in alle grote talen is vertaald en overal wordt gelezen. Zonder Thoreau te kennen heb ik mijn bestaan op die manier richting gegeven. En wat is het gevolg? Als zesenvijftigjarige reporter en historicus beleef ik de vreugde mee geschiedenis te schrijven door op te stappen in de marsen voor het klimaat.


Familiefoto’s

Een kleine, bijkomende bron van het succes van Greta Thunberg is haar ongewone verschijning. De portretten en video’s maken op iedereen indruk. Greta straalt innerlijke rust uit, en kracht, ernst en bezieling, ook als is zij tegelijk klein en oogt zij kwetsbaar. Het is goed als je de kunst oefent om “foto’s te lezen” zoals Sigurt, (de zoon van Eddy, een long time friend van me, zelf historicus en amateur bioloog), die een Asperger persoonlijkheid heeft zoals Greta, het met een neologisme benoemt. Op het profiel van de moeder van Anuna De Wever, Katrien Van der Heyden, staan enkele foto’s die de geest schetsen waarin Anuna tot rijping is is kunnen komen. Het zijn mooie en redelijk ongewone foto’s, die toch ook niet als een verrassing overkomen. Wij zien kleine groepen jonge mannen en vrouwen die de kijker toelachen. Staande in het water van een meer of een rivier, in de zon en wel zo dolgelukkig. Dat soort beeld treft mij.  Ook juist omdat ik sinds de jaren zeventig zelf foto’s maak, daartoe aangezet omdat onze moeder en vader al van in de jaren vijftig, respectievelijk veertig professioneel foto’s maakten.  Sinds 2009, ben ik bijna dagelijks beelden aan het bestuderen en het bewonderen via de grootste planetaire foto site, Flickr.  Wat ik hier echter aantref, is van een bijzondere orde. Wat ik zie is diep geluk. Vreugde, de hoogste emotie die in samenhorigheid wordt samen beleefd. Ongecomplexeerd, vrank en vrij, sensueel en toch bijzonder fatsoenlijk. Samen maken deze mensen plezier, sportief en speels, in het midden van ongerepte, desolate, uitnodigende natuurlandschappen. Ik lees ook een sensitiviteit voor het wonder van de grote natuur, zoals in de foto van een lid van het gezelschap, staande met hoog opgestoken open armen bij een rotswand waar een waterval neerdaalt. En idem dito het achtergrondbeeld van het profiel van Anuna, blije jonge mensen samen met surfplanken in de branding.

Diep en origineel besef van de waarde van de Natuur

Geen wonder dat Anuna een immense liefde voor Moeder Natuur en een groot bewustzijn, een diep en gestoffeerd besef heeft mogen verwerven van wat “onze Moederplaneet” wel betekent én wat zij  te bieden heeft voor het geluk en de vervulling, de voldoening van de dagen van de mens. In het boekje “Wij zijn het klimaat” gaan Anuna en Kyra er even terecht dieper op in dat vele jongeren, al dan niet in de gangen bij de klaslokalen op school, haar zeggen “Wij weten dat allemaal wel. Stel je niet aan”. Maar er is kennis en kennis. De diepgang ervan maakt het hele verschil. De klimaatmeisjes beschikken over kennis en inzicht die zij op een doorleefde manier lieten doordringen.

Vitaal als de Witte van Zichem

Een ander beeld dat Katrien Van der Heyden vorige week deelde, voorzien van Engelstalige toelichting, is opnieuw een groepje jonge mensen, weer stralend van blijheid en enthousiasme (geen vereenzaamde denkers, geen kamergeleerden hier!) dat zich heeft opgesteld bij een klein maar beroemd beeldje in het hartje van de VSA. Het is een bijna levensgroot meisje met de armen ferm in de heupen, het rokje waait vrolijk op maar het gezicht en de houding spreken van felheid, zelfzekerheid, van uitdaging. Het beeld is bekend als antipode van de briesende stier die in Manhattan is gezet als iconisch personage dat de voortvarende kracht van de mannen moet uitdrukken die in het gebouw ernaast, de Stock Exchange, de beurs hun ding doen. Het standbeeld van het dappere, levenslustige meisje herinnert mij aan het beeld van De Witte, de iconische flinke kwajongen uit de gelijknamige tv-reeks die in het vooroorlogse Zichem speelt, een standbeeld dat sinds begin jaren tachtig, toen ik in de kandidatuur geschiedenis aanvatte, opgesteld staat op een rots aan de voet van het Erasmushuis van de faculteit Letteren in Leuven. Jeugdige openheid, dapperheid en kritische zin. Dat is wat beide kinderfiguren uitstralen. En actief kijken, fel betrokken zijn op de wereld. Geen wonder dat de geest van het meisje Anuna die kenmerken in zich tijdens de jeugdjaren heeft tot ontwikkeling gebracht. De ouders boden haar kennelijk bijzonder interessante modellen aan.

Contrastervaring van geluk en angst

In die zin was de opvoedingssituatie van onze unieke initiatiefneemster excellent en biedt zij een gedeeltelijke verklaring voor de unieke engagementen die zijn gevolgd. Geen onnodige poespas, geen slavernij aan geld of bezit is wat je ziet, maar reine liefde, voor elkaar en voor de Natuur. Deze mensen verstaan de kunst te leven voor het mooie moment samen, en tegelijk leeft in deze families de gretigheid om veelzeggende, inspirerende perspectieven, potentiële bronnen van engagement mee te geven. Deze momenten van hemels geluk verklaren voor mij ook meteen de bron van de ongewone angst die de meisjes geregeld aangeven door te maken. Warm enthousiasme voor dit leven op onze aarde ervaren, dat lijkt mij een onmisbare voorwaarde om vervolgens trachten te zorgen dat het lijden van medemensen binnen de perken blijft en dat je ongelukkig wordt wanneer het besef tot je doordringt dat het industriële neo-kapitalistische Systeem de mogelijkheidsvoorwaarden voor dat goede leven aan het stuk maken is. Deze contrastervaring, deze cognitieve dissonantie, is het incentive die maakt dat het je gaat duizelen als blijkt dat niemand echt uit zijn fauteuil komt om dat doemscenario te verhinderen. Inderdaad, ik zie aan de wortel van het wereldschokkend engagement van deze meiden een diepe liefde voor het leven.

De hond, de beste vriend van de mens

En voor de dieren, fort hat matter; zowel Greta als Kyra geven te kennen dat zij geregeld momenten van diep geluk ervaren in het spel met hun hond. Op die manier beseffen zij dus tot in de kern van hun bewustzijn, dat je dieren niet mag opofferen aan wat de machtigen vaak noemen “het hoger belang” van de economie. Diervriendelijk bewustzijn, het is een rijzend cultuurgoed, maar nog vele mannen en vrouwen die de touwtjes in handen hebben, zijn daarin onvoldoende mee. Ook al stond in de economische bijlage bij De Morgen van vorig weekend een nieuw stukje dat uitpakt met het kantoor model voor de toekomst, met veel groene planten en met plaats voor de honden van de bedienden. Het verwondert mij niet dat de profetische meisjes hun mosterd ook juist halen in een vriendelijke relatie met gezelschapsdieren. Deze wereld is hard geworden. Het is ver gekomen dat we het moeten concluderen, maar kinderen, armen en gevoelige mensen vinden vaak meer vriendschap, liefde en respect bij honden en paarden dan zij mogen ontvangen van medemensen. In ouderlingentehuizen is de eenzaamheid groot, maar jaar na jaar stellen die huizen zich open voor huisdieren, katten en honden. Er is een theorie die zegt dat juist het akelig zakelijke klimaat dat vandaag heerst, mede het ontstaan van autisme veroorzaakt. In elk geval is het een wetenschappelijk geverifieerd feit dat kinderen met angsten en met autisme, veel baat hebben van de omgang met dieren. Hippotherapie boomt en werkt effectief. Mensen die er niet meer toe komen nog te spreken met anderen, die zwaar autisme meemaken, komen weer open als zij een hond krijgen om mee om te gaan.

Een engel tussen de tentjes

Verhelderend over wie de invloedrijke jonge klimaatvrouwen zijn, is ook het portret dat mevrouw Van der Heyden in de eerste dagen van maart vrijgaf: we zien een Anuna van zowat veertien en half, in hemelsblauw gehuld tussen blauwe tentjes staande. Het betreft niet de tentjes waar sommige volwassenen die geen enthousiasme meer kennen in hun bestaan of die al lang geen vreugdedansje meer hebben gemaakt, jongeren snel mee verbinden, de tentjes van de zomerse muzikale festivals. Neen, als een mens geworden engel, met lang en krullend blond haar, staat Anuna tussen de vluchtelingen tenten. In haar hand: voedsel en kleding voor die mensen die het geluk dat haar zo dierbaar is, zelf niet meer mogen meemaken. Dit is grootmoedigheid, edelmoedigheid en consequent altruïstisch werken. Dat zijn tekenen van een ingoede inborst.

Kyra

Zo is er een verhaal te brengen over Kyra Gantois. “Een moeilijk verhaal”, zeggen hulpverleners dan, met professionele afstandelijkheid. Je kunt dat verhaal nalezen in de Zeno, de bijlage van De Morgen van 2 maart. Kyra heeft als kind van het Leven twee ouders ontvangen, die zij niet kon kiezen en die haar niet veel konden bieden, die zelf gebukt gingen onder problemen. Haar levensloop is gemeanderd en zij is door de grootouders als pleegkind geadopteerd. In die setting kreeg Gantois dan toch nog meer dan voldoende wijsheid en stabiliteit mee, en “sense of purpose”: het is opvallend hoe de jonge vrouw in het interview in de krant bepaalde wijze woorden citeert van grootvader en grootmoeder. Interesse in wijsheid! Dat verklaart veel. Dat is een vergeten waarde in deze wereld. Zelfs Waarheid wordt vandaag vaak stiefmoederlijk behandeld. Tot en met de hoofdredacteur van De Standaard, geeft dat geregeld zonder schaamte aan: “Echte, diepe waarheid, dat interesseert ons niet, daar doen wij niet aan”. Hij had allicht nooit kunnen vermoeden dat juist meisjeskinderen zo uitmuntend op zijn daar steevast op volgende oproep zouden ingaan: “Dat laten wij aan anderen, dat moeten schrijvers, geleerden, denkers maar doen”.

Greta

Het verhaal van het opgroeien tot wie zij is van Greta Thunberg is natuurlijk bijzonder indrukwekkend, ongewoon en zelfs spectaculair. Voorlopig is het boek over haar familiekring en hoe haar persoonlijkheid die van de ouders en broertjes heeft beïnvloed, nog niet vertaald. De essentie is echter ruim bekend. Die essentie van haar ziel, haar heel eigen persoonlijkheid, die door sommigen met medische labels wordt “onschadelijk gemaakt”,  liet Greta toe te zien en te bereiken wat de groten der Aarde niet konden zien. Het is en blijft een verbazingwekkend feit: geen van de duizenden Europese politici, geen enkele eco-wetenschapper of –filosoof, en ook niet de presidenten van het machtigste land van de wereld, aan de overkant van de oceaan hebben haar impact gehad. Tenzij president Trump, in de omgekeerde, de destructieve richting. Vijfduizend miljard is het bedrag dat onder invloed van dwaze mannen als hij, wereldwijd jaarlijks aan subsidie gaat naar fossiele brandstoffen! (Het totale spaarbezit van Belgen bedraagt daar een fractie van). Het valt mij op dat Greta “met heel het hart, heel het verstand en heel haar ziel” voor de klimaat zaak is gegaan. Dat valt mij op omdat ik de Bijbel wel eens lees. Dat zijn de woorden die Jesjoea Jezus volgens de schrijvers van de evangelies stelde toen mensen hem vroegen wat zij moesten doen:

“Het belangrijkste om te doen is dit: “Heb je God, JHHW –God lief! Heb Hem/[Haar] lief met heel je hart, heel je verstand en met volle bezieling”.

Greta heeft een beetje andere geest dan de meeste mensen. “I cannot lie” – “Ik kan niet liegen” was een van de verbazingwekkende, ontroerende uitspraken die ik uit de mond van het meisje hoorde tijdens het genoemde interview nadat zij Euro commissie voorzitter Claude Juncker had ontmoet en voor het parlement een korte, krachtige lezing in het Engels had gehouden. Hoe interessant is dat! Hoe potentieel betekenisvol en belangrijk. In het verhaal over Jezus laat de evangelist al opmerken hoe groot het verschil is tussen de messiaanse jonge man en de Romeinse gouverneur, de cynisch geworden, gecorrumpeerde Pontius Pilatus, als die uitroept: “Quid est, Veritas? – Wat is dat, Waarheid?”…

Waarom komt de wijsheid dan uit kindermond?

Thunberg, zo is ten overvloede gebleken, ziet de dingen klaar en duidelijk, haar oordeel is bijzonder rechtlijnig. Die houding en dat geestesleven is eigenlijk zoals bij alle kinderen, maar als het ware in het kwadraat. De naam van de medische diagnose die op het meisje van toepassing is, is voor mij niet van groot belang. Het is overigens bekend onder pedagogen dat kinderen vaak oordelen met kenmerkende “strengheid in de gevoelens”. Dat is te verstaan, want kinderen zijn kwetsbaar, zij weten graag wie zij onder de volwassenen waar zij mee omgaan, kunnen vertrouwen. Kinderen voelen dat kenmerk vaak helder aan, zoals zij op school snel door hebben welke leraar persoonlijk achter zijn boodschap staat en welke de dienstkloppers zijn. De wereld is voor kinderen meer verdeeld in zuiver goed en kwaad. Volwassenen hebben (zichzelf) geleerd dat er veel nuance te vinden is. Dat je iemand nooit helemaal als monster mag zien, dat er voor alle partijen voordeel in zit, als je niet te hard gaat veroordelen, maar omstandigheden in rekening brengt, motivaties die hebben gespeeld bij bepaalde daden, enzovoort. Voor een deel is dat nuanceren een gezond, een noodzakelijk proces, een reflex die de volwassen mens nodig heeft en die hem en anderen dienstig is. Maar die houding van de in de maalstroom van het Leven gerijpte mens brengt duidelijk ook vormen van eigensoortige blindheid mee.


Bedrijfsleiders, de CEO’s, die zoals recent nog bleek meer dan andere beroepen last hebben met invoelingsvermogen, die kunnen juist vanuit die “psychopathische trek” als een generaal de fabriek leiden, maar die heren zullen daarbij ook mensen pijn doen, levens beschadigen. Sinds de jonge vrouwen zijn opgestaan en het woord nemen, is iets duidelijk geworden: in de limiet offeren dit type van heersende heren de toekomst van het Dierenrijk en van duizenden toekomstige generaties op voor hun doelstellingen die in de grond niet vrij zijn van kortzichtigheid en enggeestigheid. Een rijk man kan bezitter zijn van een arme ziel.  En omgekeerd kan een kleine meid een rijke, een “grote ziel” zijn.  

Macht maakt blind voor echte Waarheid

Bedrijfsleiders en top politici, en anderen in andere functies, zullen meer dan de gemiddelde jongere last hebben van wat ik onlangs heb beschreven met het beeld van de zon, die zo zwaar en groot is, dat zij met haar aantrekkingskracht niet alleen planeten in hun baan houdt, maar tevens lichtstralen ombuigt, doet afwijken uit hun rechte baan, die de deeltjes aan 300.000 km per seconde afleggen. Juist, het gaat hier om vormen van ‘corruptie’, om vormen van pervertering, om het ongezond worden van het oordelen, voelen en denken. Wat is van dat bedenkelijke fenomeen wellicht de grootste oorzaak? Geld en Macht. Die twee liggen in elkaars verlengde. Een bekend adagium zegt: “Macht corrumpeert en absolute macht corrumpeert op absolute manier”. Maar die zeldzame situaties in de geschiedenis, waarbij een alleenheerser ziek gaat denken en massaal mensen beschadigt, kan de aandacht afleiden van de gewone corruptie die ook vandaag haar heilloze werk doet. Deze context verheldert waarom, om de immensiteit van het probleem te zien van de bedreiging van onze Thuisplaneet, van ons Natuurlijke Huis, door klimaatopwarming en ander “economisch voordelig gedrag”, niets anders nodig was dan juist… een kinderziel. Wat is dat met die zuivere kinderziel? In de beroemde, kern passage uit de evangelies, “de Bergrede”,  staan in dit verband enkele interessante, merkwaardige dingen, zoals “Zalig de zuiveren van hart: zij zullen God zien!” Betreft het inderdaad  niet een “goddelijke waarheid”, deze die zegt dat het klimaat én de Grote Natuur in snel tempo kapot gaat? Een waarheid to big to discern voor gewone grote mensen? In mijn favoriete vertaling van de Bijbel, deze ingeleid door de oorlogsheld André Chouraqui, (die op een dag persoonlijk honderd en tien kinderen van Joodse ouders heeft gered uit de handen van de Gestapo), staat het er op deze manier, die tot actie oproept:

“En marche, les humiliés du souffle! Oui, le royaume des ciels est à eux!”

“En marche, les humbles! Oui, ils hériteront la terre!”

“En marche, les coeurs purs! Oui, ils verront Elohim!”

Elohim, dat is de Joodse naam voor God. (De teksten van de Bergrede zijn te vinden in het evangelie volgens Mattheus, hoofdstuk 5). Opstaan, een mars organiseren, waar hier in de harde kern van de evangelies toe opgeroepen wordt, is dat niet wat Anuna en medestanders doen? En dit misschien toch juist op basis van de ‘bovenmenselijke’ intuïtieve inzichten van Thunberg uit Stockholm.


Uit diverse betrouwbare bronnen weten we intussen hoe het Greta tijdens haar bestaan is vergaan, het blozende, blanke meisje met ernstige blik en de twee vlechtjes. Greta vernam toen zij tien jaar was, volgens Anuna in het boek zelfs toen zij acht was, in de lessen op school het probleem van het Broeikaseffect. Dit nieuws greep haar zo danig aan, dat zij er helemaal van slag van raakte. (Mag ik in dit verband stellen, we mogen de Aarde dankbaar zijn dat er nog mensen te vinden waren die zich laten destabiliseren door wat echt erg en immens kwaad is?) Greta besefte heel goed dat de toekomst van vele honderden generaties mensen en dieren op het spel wordt gezet door de activiteiten (vaak geld-gestuurd door het “autistisch kapitaal” van de Aandeelhouders) van de industrie en van de mensen zoals u en ik die via wetenschap en techniek fijntjes voor ons dagelijks comfort zorgen… Maar, die heel ingrijpende schade aanbrengen aan duizenden min of meer onzichtbare fijne relaties tussen de levende wezens en de elementen (het weer, de zonnestand, de maan, de seizoenen, de zee…) die al gedurende miljoenen jaren zijn op elkaar afgestemd.


Ik ben tevreden en lichtjes verrukt, met deze geschiedenis over hoe Greta in staat bleek adequaat te reageren. Ook al bracht dat haar als persoon in last. Getekend door het diepgewortelde Inzicht over wat er aan het misgaan is, als een ware profetes, stopte het tienjarige meisje na het ontdekken van de status questionis van de planeet, met spreken, en bijna ook met eten. Door dat gebrek aan voeding stopte haar kleine lichaam met groeien, daarom is de Greta die wij kennnen, niet erg groot. Greta Thunberg belichaamt dus letterlijk haar Inzicht, en de immensiteit van het Probleem. Zij vond het allemaal zo erg en zo onbegrijpelijk, die mensen die gewoon voortdoen met de orde van de dag, terwijl wie helder ziet, weet dat “het Huis in Brand staat”. Om al die redenen, evolueerde haar innerlijke gesteldheid zodanig, dat zij niet meer kon en niet meer wilde spreken. Alleen nog met een broer, haar ouders en één leerkracht sprak het bijzondere kind.


De rest is geschiedenis. Vorig jaar in de zomer, de ongelofelijk warme zomer in heel Europa, besloot Greta Thunberg het weinige waar zij macht over had, haar eigen lichaam, als symbolische hefboom te gaan gebruiken. Zij verliet de veilige en vertrouwde omgeving (wat voor iemand met haar persoonlijkheid bedreigend is!), en zette haar kleine lijf neer op de symbolisch geladen plek die iedereen intussen kent. Toen het schooljaar hernam, ging zij weer naar de lessen, maar op vrijdagen keerde dappere Greta terug naar het parlement, de plek in de hoofdstad van haar land, waar de beslissingen nodig voor “het redden van de wereld” genomen kunnen worden. Elke vrijdag doet zij haar zitstaking. (Intussen heb ik een positief antwoord van de stad waar ik woon, om solidair mee te staken op die dagen, bij het Stadskantoor).


De volgende stappen in dit grootse Verhaal dat vanaf nu uit geen enkel groot geschiedenisboek kan weggelaten worden, zijn deze. Een heer met macht en een netwerk, zag Greta zitten op een dag, ging met haar in gesprek, en hij legde daarop voor haar de nodige contacten. Hij merkte immers dat haar redeneringen klopten, en hij was onder de indruk van haar standvastigheid, haar wilskracht, haar vastbeslotenheid. Dankzij die contacten op hoog niveau, kon Greta intussen spreken voor de Verenigde Naties, op de Klimaatconferentie in Polen, en voor het Wereld Economisch Forum in Davos. Greta trok zittend en wel de aandacht, hoewel zij tot op vandaag in haar stad slechts enkele tientallen medestanders heeft. Een dame bood tijdens de aanvang van de staking Greta wat vegetarisch voedsel aan uit sympathie, en dat nam Thunberg en vanaf dan begon ze weer beter te eten. Nadat Greta Thunberg meer gehoord werd, en de volwassen wereld meer en meer in actie kwam, klopten voor haar fijne geest de dingen weer wat meer. Zij begon terug met anderen te spreken, ging terug normaal eten en er kon weer af en toe een lach van af. Een “obsessie” volgen, het kan soms zeer zinvol en zeer waardevol zijn.


Door de media aandacht, werd het mogelijk dat die bezieling van Greta Thunberg de aandacht trok van Anuna De Wever. Het ene meisje inspireerde het andere. Hun geest, de bekommernis van hun beider kinderhart, zet vandaag de wereld in beweging. Archimedes glimlacht in de hemel: hij die zegde, geef mij een vast steunpunt, en ik breng de aarde uit haar baan!  

De rottige Reacties

Over de nogal talrijke negatieve reacties, vooral op de internetfora, kunnen we kort zijn. Zoals moeder Van der Heyden aangaf, wij storen bepaalde mensen, omdat wij hen een spiegel voorhouden. Bovendien is de Vlaming wel eens meer gesignaleerd als een klager, als een jaloerse vent of vrouw, die tracht glorierijke mensen neer te halen. Dat merkte ik als spontane moderator op het forum DS Online na de eeuwwisseling: toen Rik Torfs via tv optredens een ster werd, namen ook de gemene, ondoordachte kritieken op zijn columns toe. Idem voor de vrouw Mia Doornaert, toen zij geridderd was geworden door de Koning… Kortom, onze heldinnen en al wie hen beluistert en mee in actie komt, doet er inderdaad goed aan zich niet te storen aan die arme zielen. Ik hoorde staatssecretaris Paula D’Hondt, een van de eerste vrouwelijke politici, in een vorig leven nog verzuchten “Tegen domheid hebben zelfs de Goden geen verweer”. Die kleine lieden hebben genezing en vorming nodig, dat is een werk van lange adem, zij mogen grote mensen niet het werken onmogelijk maken.

Profetische mensen, zij zijn een andere soort

Vandaag menen de meeste mensen tussen Polen en Spanje dat godsdienst, religie, voorbijgestreefd is, iets van de voorouders. Het zou gaan om een taal en boodschap die vandaag niet meer bruikbaar zijn, niet meer relevant. Ik begrijp dat wel voor een deel: veel priesters en leraren hebben zonder bezieling en zonder visie de godsdienstige boodschap gebracht, zonder dapperheid en zonder de verhalen up to date te stellen. Er bestaan echter uitzonderingen, grote leermeesters, en ik heb mijn oor bij enkelen van hen te luisteren gelegd. De “heilige teksten” van onze cultuur, ik  heb ze grondig gelezen en overdacht, sinds 2003, toen ik heel bewust mijn eerste Bijbel aanschafte en begon te bestuderen.

Mijn conclusie is ondertussen dat het hier om een algemene misvatting gaat. Je ziet dat in de feiten, deze samenleving die de wijsheid, de adviezen en perspectieven geboden door op God gerichte mensen heeft af geserveerd, loopt elke week meer vast. Vandaag hoorde ik nog in het VRT-journaal hoe de psychiatrie uit haar voegen barst. Daar ervaar ik betrokkenheid bij, want vanaf 1997 heb ik het probleem van de depressies en zelfdoding toegevoegd als thema in het Maatschappelijk Debat via opiniestukken in vooraanstaande media. Vele mensen liggen nog niet in hospitalen bij de psychiaters, maar gaan wel degelijk krom van de stress, slapen niet meer in de nachten. Een positief gevolg is dat meer en meer lieden de verfrissende werking hervinden van contact met de Natuur. Mensen in nood herontdekken houdingen die heilzaam zijn, die zij als succesvolle man of vrouw hadden verleerd. In nederigheid en openheid, in luisterbereidheid en luistervaardigheid schuilen krachten die heel wat in beweging kunnen zetten.  Wat de klimaatmeisjes op het getouw zetten, dat is overigens een miskende autostrada naar rijk leven. Het is immers juist wie zich krom legt voor anderen, voor een hoger doel, die in zijn hart het landingsterrein voor de Vreugde klaar maakt. Die hoogste emotie is weinig consumenten nog gegeven, velen zijn wanhopig op zoek naar Verlossing en voldoening gevende ervaringen. Verlossing, dat is wat godsdienst altijd al de mens heeft gebracht, in tegenstelling tot wat het materiële leven en werken vermag. Geloof blijft dus waardevol en betekenisvol. Van Loed Loosen leerde ik hoe we de Bijbelse verhalen kunnen laten vrucht dragen, op welke manier wij ze dienen te lezen. De magische verhalen van de Bijbel gaan niet over lang gestorven figuren. De bedoeling ervan is dat jij en ik ons zelf projecteren in de personages. En het doel van dat corpus aan teksten is Toekomst mogelijk te maken, ons het Volle Leven te helpen vinden. Voor de mens die leest, daarop reflecteert en bidt. Vanuit deze inzichten, aarzel ik ook niet langer om de beelden en formules die in die teksten uit onze Joods-christelijke traditie voorkomen, te gebruiken om het heden te begrijpen. En om figuren uit de actualiteit beter te vatten. Profetische mensen zoals de klimaat jongeren.


Op Facebook heb ik de benaming “profetische mensen” voor Greta, Anuna, Kyra en hun vriendinnen in het begin van dit jaar gelanceerd. En het moet gezegd, vooraanstaande christenen op dat medium, zoals de gevangenisaalmoezenier Leo, de gehuwde vader en diaken Rob, en natuurlijk de fijne hedendaagse christelijke en natuur verbonden mystica Barbara Mertens die deel uit maakt van de Franciscaanse beweging Tau, zij zijn deze visie op de meisjes als profetische mensen genegen. Zoals de meisjes benadrukken in hun boek, is ook het Belgische koningshuis hen en de Beweging voor Climate Justice genegen.


Het is mijn hoop en mijn wens dat de hoge kerkelijke autoriteiten de beweging en hun voortrekkers gaat zien en gaat steun verlenen. De bisschoppen zijn de laatste dertien jaar niet blind gebleven voor het ecologische probleem, zij hebben daartoe de cel EcoKerk opgericht en personeel geleverd. Met een ecologisch bewuste paus Franciscus aan het roer, die een uitstekende encycliek schreef over het gevaarlijke probleem met als titel “Laudato si”, naar de woorden van de grote, groene  en diervriendelijke heilige Franciscus uit de dertiende eeuw, hoop ik dat onze bisschoppen de jonge vrouwen spoedig erkenning en steun bieden. Ik neem mij voor die suggestie te doen aan de aartsbisschop, kardinaal De Kesel, die ik geregeld informeel advies mag geven, dat ook beluisterd wordt, zoals ik dat met zijn voorganger heb gedaan. Kardinaal Danneels schreef een boekje over de ecologie, “De mens in zijn tuin”, in 2013, ook juist nadat ik de man dat jaar in verschillende brieven had de ogen trachten openen voor het belang van Natuur en Ecologie en voor de bestaande dreiging.


Hier volgen tot slot enkele citaten uit het boek Jesaja, dat is een hoofdstuk uit het Eerste Testament. Jesaja is de grootste profetische persoonlijkheid van de Hebreeuwse, Joodse traditie. Ik respecteer hem zeer, en ik vind al een hele tijd veel leven in zijn woorden. Jesaja spreekt als profeet en roept de mensen op “de moeders zonder vrouw en hun kinderen te verdedigen en tirannen in de pas te doen lopen” (Jes, 1, 17). Er zijn in het boek Jesaja bepaalde passages die gaan over “de lijdende dienaar”: dat is een zekere figuur die door andere mensen laatdunkend wordt behandeld, die (daardoor) ziek wordt, die bespot wordt (denk aan de trollen op het internet!), maar die uiteindelijk blijkt als niemand anders de Schepper van de Natuur, en de Mensheid voorbeeldig dienst te verlenen. Deze kleine maar profetisch actieve en onschuldige figuur blijkt ongemerkt lange tijd de boosaardige fouten van de gemeenschap te dragen, en hij/zij draagt op die manier juist bij om de wereld, de Gemeenschap te redden.

Lees deze eeuwenoude teksten in onze taal (bron is de NBV, Nieuwe Bijbel Vertaling) door, en houd intussen het stukje levensverhaal dat je kent van Greta, Anuna en Kyra in het achterhoofd. Geef jezelf na de lectuur maar het antwoord, of deze vrouwelijke mensen al dan niet het predicaat “profeten van deze tijd” verdienen.

____________________________________

“Mijn plannen zijn niet jullie plannen,

en jullie wegen zijn niet mijn wegen – spreekt JHWH.

Want zo hoog als de hemel is boven de aarde,

zo ver gaan mijn wegen jullie wegen te boven,

en mijn plannen jullie plannen.

Zoals regen of sneeuw neerdaalt uit de hemel

en daarheen niet terugkeert

zonder eerst de aarde te doordrenken,

haar te bevruchten en te laten gedijen,

zodat er zaad is om te zaaien en brood om te eten –

zo geldt dit ook voor het woord

dat voortkomt uit mijn mond:

het keert niet vruchteloos naar mij terug,

niet zonder eerst te doen wat ik wil

en te volbrengen wat ik gebied.

Vol vreugde zullen jullie uittrekken

en in vrede zul je huiswaarts keren.

Bergen en heuvels zullen je juichend begroeten,

en alle bomen zullen in de handen klappen.

Doornstruiken maken plaats voor cipressen,

distels voor mirtestruiken.

Zo zal de Schepper zich roem verwerven,

het is een eeuwig en onvergankelijk teken”

(Jes, 55, 8-13).

Dit zegt de Schepper

Handel rechtvaardig, handhaaf het recht;

de redding die ik breng is nabij,

en weldra openbaar ik mijn gerechtigheid.

Gelukkig de mens die zo handelt,

het mensenkind dat hieraan vasthoudt.

(Jes. 56, 1-2).

“Sta op en schitter, je licht is gekomen,

over jou schijnt de luister van de Schepper.

Duisternis bedekt de aarde

en donkerte de naties,

maar over  jou schijnt de Schepper,

zijn/haar luister is boven jou zichtbaar.

Volken laten zich leiden door jouw licht,

koningen door de glans van je schijnsel.

Open je ogen, kijk om je heen:

ze stromen in drommen naar je toe;

je zonen komen van ver,

je dochters worden op de heup gedragen.

Je zult stralen van vreugde als je het ziet,

je hart zal van blijdschap overslaan.”

(Jes, 60, 1-5).

“De geest van de Schepper, God, rust op mij,

want de grote Moeder God heeft mij gezalfd.

Om aan armen het goede nieuws te brengen

heeft zij mij gezonden,

om aan verslagen  harten hoop te bieden.

De smaad die je verdiende loon werd genoemd,

je schande wordt je dubbel vergoed.

(Jes, 61, 1 en 7).

“Luister naar mij,

jullie die mijn gerechtigheid kennen,

volk dat mijn wet in het hart draagt.

Wees niet bang voor de hoon van de mensen,

stoor je niet aan hun spot.

Want zij vergaan als een jas door motten,

maar mijn gerechtigheid zal voor altijd blijven,

de redding die ik breng, duurt van geslacht op geslacht.

Ik ben het die jullie troost.

Hoe kun je dan bang zijn voor een sterveling,

voor een mensenkind dat vergaat als gras?

Er is niemand die je leidt,

geen van de kinderen die je hebt gebaard; 

niemand die je bij de hand neemt,

geen van de kinderen die je hebt grootgebracht.

(Jes. 51, 7-8; 12, 18. )

Wie kan geloven wat wij hebben gehoord?

Aan wie is de macht van God geopenbaard?

Als een loot schoot zij op onder Gods ogen,

als een wortel die uitloopt in dorre grond.

Onopvallend was haar uiterlijk,

zij miste iedere schoonheid,

haar aanblik kon ons niet bekoren.

Zij werd veracht, door mensen gemeden,

zij was een vrouw die het lijden kende

en met ziekte vertrouwd was,

een vrouw die haar gelaat voor ons verborg.

Maar zij was het die onze ziekten droeg,

die ons lijden op zich nam.

Voor ons welzijn werd zij getuchtigd,

haar striemen brachten ons genezing.

Wij dwaalden rond als schapen,

ieder zocht zijn eigen weg.

Door haar toedoen slaagde wat God wilde.

Na het lijden dat zij moest doorstaan,

zag zij het licht en werd met kennis verzadigd.

Mijn rechtvaardige dienares verschaft velen recht,

zij neemt hun wandaden op zich.”

(Jes. 53, 1-4, 6, 10-11, ik heb alleen de mannelijke vorm in de vrouwelijke veranderd, als aanmoediging voor Greta, Kyra en Anuna en hun vriendinnen. En omdat ik als historicus besef dat deze eenzijdigheid eigen is aan de cultuur van die vervlogen tijd, en niet iets is van de Schepper, van de mysterieuze Kracht die alles draagt, mens & kosmos.)

_____________________

 Stef Hublou

Verspreid de Boodschap, doe mee aan de Revolte.

dinsdag 12 maart 2019