about
Toon menu

#2014. Links en rechts onder de Belgische kaasstolp

Deze verkiezingen speelt de EU verstoppertje. Terwijl het confederalisme, lagere loonkosten en de wachtlijsten ons om de oren vliegen, hebben de Europese verkiezingen zich veilig verschanst. Terwijl de tegenstellingen tussen links en rechts meer dan voorheen op scherp lijken te staan, blijven derecente Europese staatshervormingen onbesproken. Nochtans binden ze met een grote strik iedereen aan asociale en ondemocratische besparingsmaatregelen.
zondag 11 mei 2014
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Alwiedaniespringt

Op 1 mei zorgde Freya Vandenbossche voor een campagneslipper door vrolijk mee te huppelen op de instantklassieker “Alwiedanniespringt is N-VA”. Het liedje lijkt een progressief antwoord op de keuze die N-VA vooropstelt tussen zichzelf en het ‘PS-model’.

Sommigen merkten na 1 mei op dat sp.a en PS op een bijzonder negatieve manier campagne voeren. Daarbij lijken de grootste linkse partijen van het land Bart De Wever gelijk te geven. Op 25 mei stemmen we voor het ene model of het andere. Freya Vandenbossche deed dit nog eens letterlijk door Elio te bedanken voor zijn fantastische politiek werk.

Om te beginnen is het als socialist altijd gevaarlijk om bloemen te gooien naar een besparingsparcours van 22 miljard euro. Het is ook meer dan onverstandig om het frame, het  verhaal van de verkiezingen uit handen te geven aan je tegenstrever (die zo te toon zet en meer dan jou aanspraak maakt op de macht). Maar meer fundamenteel moet gezegd dat de tegenstelling tussen links en rechts, zoals hier gepresenteerd, niet klopt. Op twee manieren.

Nog nooit …

Een veel aangehaalde quote is Vandenbossche’s speech is de verontwaardigde: “Nog nooit ging rechts zo ver.” Hoewel de verontwaardiging enigszins oprecht klinkt (ondanks 18 jaar nabuurschap in zowat elke regering), gaat ze voorbij aan elk historisch inzicht.

Als het over geschiedenis gaat, laten de sociaaldemocraten van tegenwoordig zich van hun zwakste kant zien. Het is gemakkelijk om aan te tonen dat de tweede helft van de twintigste eeuw in West-Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland een absolute uitzondering betekent in de geschiedenis van het kapitalisme. Net de periode en plaatsen die Freya Vandenbossche met haar uitspraak onterecht tot norm verheft. Nooit gaf rechts zoveel toe als hier en toen. En er is meer: al sinds de jaren tachtig zijn in landen als de VS en Het Verenigd Koninkrijk de kansen gekeerd; met de val van de Muur is nergens in Oost-Europa een welvaarsstaat naar West-Europees model ontstaan (of afgedwongen); en sinds 2008 houden de EU en het IMF lelijk huis in Ierland en de landen van Zuid-Europa (na slechts twee decennia van relatieve welvaart).

De hartenkreet van Freya lijkt die van een roodkapje dat zich nooit een groot bos met Boze Wolf heeft kunnen inbeelden. Tot de wolf is ontsnapt en haar aanspreekt. "Nog nooit was een dier in het bos zo onbeleefd tegen mij", denkt Roodkapje. Waarna ze vergeet weg te lopen en de jager te bellen.

De tegenstellingen tussen links en rechts (of beter, arbeid en kapitaal) hebben een geschiedenis. Als je die geschiedenis niet meetelt, wordt het onmogelijk een historische strijd om te toekomst aan te gaan.

De ideologie van wat niet gezegd wordt

Toch is er nog meer aan de hand. Wat voor zin heeft het om met de luizenkam doorheen het programma van N-VA (of om het even welke partij te gaan) als je daarbij geen rekening houdt met wat gewoonweg niet in de teksten staat? Ook niet die van de politieke tegenstanders.

Een ideologie steunt altijd meer op de gedeelde taboes van gezworen rivalen dan op hun beider eigenlijke verhalen. Ideologie is altijd gewiekster dan grote confrontaties en symbolen. Zelf als het gaat over belangrijke sociale keuzes zoals wie te belasten en wie te ondersteunen.

Het is onmiskenbaar zo dat deze verkiezingsstrijd de neiging vertoont inhoudelijker en scherper te zijn dan heel wat vorige (iets wat Carl Devos niet na laat te herhalen), maar ook dat is slechts een symptoom van de grote afwezigheid van elk eerlijk of grondig debat over het ondemocratische Europese kader van het besparingsbeleid.

Het is niet de zesde Belgische staatshervorming die het mogelijk heeft gemaakt het Europese bankenstelsel te redden ten koste van miljoenen Europeanen (uiteraard inclusief de speculerende klanten en hun munt, de euro). Dat was het werk van de opeenvolgende grote Europese staatshervormingen van de afgelopen jaren. “Europese staatshervormingen?”, hoor ik de lezer denken… Wat waren het anders?

Al deze ondoorzichtige, maar fundamentele  ingrepen zijn in dit land met de steun van rechts tot links door de vele parlementen gejaagd (ook de groenen). Kers op de taart is de ‘gouden regel’. Dit ijzeren begrotingsprincipe  - niet voor niets van Duitse makelij - is stiekem in de zesde staatshervorming gesmokkeld. Het verbiedt België zolang de staatsschuld boven de 60% van het BNP zit om jaarlijks meer dan 0,5% tekort te hebben op de begroting.

Concreet komt het er op neer dat België de greep op haar eigen begrotingsbeleid uit handen geeft aan Europese monitoren (en voor de goede verstaander: ook Brussel, Vlaanderen en Wallonië). Dit heeft verstrekkende gevolgen. België kan geen soeverein begrotingsbeleid meer voeren, ook niet als de bevolking daar naar zou vragen of voor zou kiezen. Op deze manier zijn de sociale en economische rechten in onze grondwet niet langer gegarandeerd. Wat zouden we willen beslissen extra geld te investeren in nieuwe jobs of propere energie; als we enerzijds het economisch beleid uit handen geven aan de nukken (en winsthonger) van multinationals en anderzijds weigeren geld vrij te maken voor grote maatschappelijke investeringen?

Schaakmat België?

Het grote geheim van deze verkiezingen is dat de huidige generatie Belgische politici zichzelf op een troosteloze manier schaakmat heeft gezet en zich daar vrij bewust van is. Er zijn twee manieren om dit aan de ogen van het grote publiek te onttrekken. Rechts: schaamteloos doen alsof Vlaanderen niet aan dezelfde kettingen ligt als België. Centrum-links: de tegenstellingen beperken tot wat zich op het eerste zicht onder onze Vlaams-Belgische  kaasstolp afspeelt (vrij van historisch of Europees inzicht).

De enige echte politieke tegenstelling vandaag is die tussen degenen die zich aan de bovengenoemde tweestrijd vastklampen (net zoals ze zich de afgelopen jaren in diverse regeringen aan elkaar hebben vastgeklampt) en diegenen die door de kaasstolp durven heen kijken.

Dat wil zeggen dat we het debat moeten aangaan over de EU-politiek (euro, politieke structuren en instellingen, sociaaleconomische impact, …). Na een Europese legislatuur waarin de EU, met het Duitsland van Merkel aan het stuur, meer dan ooit naar voor is gekomen als enige echte politieke macht in onze Europese democratieën, zou dat kunnen zorgen voor echte politieke keuzes.