about
Toon menu

73ste 'Bedevaart' Nationaal Gedenkteken Fort van Breendonk

zaterdag 23 september 2017
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Bericht nr 12 -  22 september 2017 - Verslag Breendonk 2017
Herinneringmemoire.be voor slachtoffers van het nationaalsocialisme

 
Martelaarslied Breendonk (mp3 geluidsopname)
Martelaarslied Breendonk op Youtube               
Lied van Breendonk, door Jan Van Calsteren, oud-gevangene van Breendonk en
nadien van Vucht, Natzweiler en Dachau. Als er nog versies bestaan, graag.   

Aan de Vriendenkring/Amicale Sonnenburg
Aan de verenigingen, belanghebbenden en al wie begaan is met de herinnering en het herdenken van de slachtoffers van het nationaalsocialisme


Lees het Bericht 12 On-line

Inhoud:

1. 73ste 'Bedevaart' naar het Nationaal Gedenkteken Fort van Breendonk
2. Een primeur: het Martelaarslied Breendonk op mp3 en youtube
3. Herdenking Leopoldsburg/Hechtel 29 september 2017
4. Herdenking Slachtoffers van Ravensbrück in het Schoonselhof Antwerpen
5. Bijkomende foto's over het herstel in Zweden van Belgische vrouwen en mannen
6. 12 oktober 2017, bezoek van Gerda Bikales aan Zwartberg
7. Merkwaardige plaatsing Struikelstenen in Brussel, waarom niet meer in Vlaanderen?
8. En de razia's in Antwerpen, geen enkele aandacht waard?
9. Geef activiteiten, verslagen, artikels, mededelingen enz door aan info@herinneringmemoire.be
__________________________________________________________________


1. 73ste 'Bedevaart' naar het Nationaal Gedenkteken Fort van Breendonk

Een kort verslag met 50 snapshots, zie Verslag Breendonk 2017 Hieronder de inleiding

Breendonk, waar nog altijd de Cyriel Verschaevestraat getolereerd wordt, en 40 gedeporteerde verzetsstrijders van de Zwarte Hand woonden in Puurs en er was geen krans aanwezig voor de 76 gedeporteerde Zwarte Hand-leden die in Breendonk gevangen zaten, een dieptepunt voor de politiek en het plaatselijk herdenken. Wanneer het verzet van NCPGR, het War Heritage Institute en het Gendenkteken van Breendonk tegen de Cyriel Verschaevestraat, Breendonk?

Zoals steeds bij oorverdovende afwezigheid van pers, radio of tv vond traditioneel de 73ste herdenking plaats aan het Nationaal Gedenkteken van het Fort van Breendonk", nu in organisatie van het War Heritage Institute.

Dit instituut waarvan we graag nog eens een volledig organigram zouden zien, heeft met haar voorlopige voorzitter Jappaert, de spits afgebeten in de toespraken en heeft klaar en duidelijk de herinnering aan de politieke en andere gevangen in Breendonk in de picture gesteld. Ook vermelde hij dat het War Heritage Institute (graag ook een volwaardige Nederlandstalige naam) de 'voogdij' waarnam van het 'zelfstandig' functionerend Gendenkteken van Breendonk. Dat zouden we toch graag allemaal eens wat beter op papier verduidelijkt zien. Maar goed, Minister Vandeput putte zich uit in de Herinnering en Herdenking die wezenlijk aan de politieke gevangen diende verbonden en ook Edmond Eycken betoonde zich erg meegaand door te stellen dat na de grote twijfel en verslagenheid, nu de zekerheid van het zelfstandig lunnen werken aan Herinnering gevrijwaard was en dat het NCPGR 'gerustgesteld' was.

Zien wat volgend jaar de boodschappen zullen zijn.

2. Een primeur: het Martelaarslied Breendonk op mp3 en youtube

Het Martelaarslied van Breendonk, geschreven en getoondicht door Joseph Loosen en Wim de Antwerpenaar (beiden in de kampen gestorven), en tot ons gebracht door Louis de Knikker die het jaarlijks zong op de NCPGR vergaderingen en op vraag van François Decoster het voorzong aan het koor Trinitas die het met muzieknoten op papier zette, zodat verschillende koren en de militaire kapel het op de Breendonk herdenkingen zijn beginnen zingen. In 2017bracht het koor van de Europese unie met een prachtige soliste er samen met de militaire kapel een adembenemende versie van.

Martelaarslied Breendonk (mp3 geluidsopname, dor iedereen te downloaden en te verspreiden))
Martelaarslied Breendonk op Youtube
 
Martelaarslied van Breendonk
door Wim den Antwerpenaar en Joseph Loosen

In het grauw der troostelooze dagen
Schept een schaar van 't Breendonk kamp
't Juk der slavernij dat w'immer dragen
Maakt ons aller bestaan tot een ramp

Refrein

Wij vroeten in d'aard
Wij zwoegen bezwaard
Wij vullen de wagens met grond en met steen (bis)
Maar wij hopen op vreugd na geween, (bis)

Stroef en strak staan die droevige gezichten
Wijl we delven en spitten terrein
Maar de hartversterkende berichten '
Brengen hoop en vreugde in ons brein

Naar huis en kind gaan onze gedachten
Naar hen die deelden in ons bestaan
Maar onwrikbaar blijft bij ons 't verwachten
Om weer vrij en blij naar huis te gaan

Eens toch ruilen wij onze gewaden
Vluchten wij dit kamp van haat en nijd
Maar toch zullen wij ons kameraden
In ons harte sluiten voor altijd

Uitgever: Verbond Breendonk Leuven

De opname is amateuristische omdat, na mail en vraag aan de verantwoordelijken, er geen minidisk aanwezig was bij de mannen van de geluidsinstallatie om het lied te registreren; Het leger heeft wel aangeboden aan het koor om een opname te verzorgen in de studio in Peutie voor het Martelaarslied en desgevallend andere liederen. Maar intussen is het niet alleen behelpen, men kan zich onderdompelen in het lied, de tekst volgen (de tweede strofe is wel weggevallen in de live versie in Breendonk) en na enkele keren het refrein meezingen. Zoals Achiel Six ooit vertelde, werd het lied ook telkens door de Breendonkgroep on de Kermis van Leuven gezongen, dan wel in een aangepaste versie zoals François Decoster ook in z'n boek vermeld: "Jefke Loosen en Louis de Knikker lagen naast elkaar in blok vijf en 's avonds voor ze slapen gingen zongen ze nog zachtjes liedjes. Het martelarenlied van Breendonk dat Jefke met Wim de Antwerpenaar samen bewerkt hadden in Breendonk en dat Jefke nu aanleerde aan Louis. Maar zij wijzigden de zin "wij vullen de wagens met zand en met steen', in Buchenwald door 'wij vullen de bakken met grond en met stront'", zie Decoster François & Roger, Van Breendonk naar Ellrich-Dora, 2006 voor het volledige verhaal.

3. Herdenking Leopoldsburg/Hechtel 29 september 2017:  zie uitnodiging Herdenking 29/09/2017 Leopoldsburg/Hechtel

3. Herdenking Leopoldsburg/Hechtel 29 september 2017:  zie uitnodiging Herdenking 29/09/2017 Leopoldsburg/HechtelDecoster François & Roger, Van Breendonk naar Ellrich-Dora, 2006 voor het volledige verhaal.

3. Herdenking Leopoldsburg/Hechtel 29 september 2017:  zie uitnodiging Herdenking 29/09/2017 Leopoldsburg/Hechtel
    
   - 'Fusillade' aan de Treurgracht in Leopoldsburg
   - het Executieoord & Geheim Kerkhof in Hechtel-Eksel.


Op vrijdag 29 september 2017 herdenken wij de bevrijding van ons land in september 1944, en zullen de N.C.P.G.R. en de V.V.L. in samenwerking met Directie en leerlingen van de Middenschool (Campus GO!) en de Gemeentebesturen van Leopoldsburg en Hechtel-Eksel de volgende herdenkingsplechtigheden inrichten:

Programma

13u15: Samenkomst in Koninklijk Atheneum (Campus GO!) van Leopoldsburg (einde IJzerlei). Er is parkeermogelijkheid in de schoolomgeving. De directie van de Middenschool biedt u een koffie of frisdrank aan.
13u40: Voor de leerlingen van het 2de leerjaar van de 1ste graad: duiding in een klaslokaal.
14u20: Vorming van de stoet op het speelplein - optocht naar de TREURGRACHT
14u25: Gelegenheidstoespraken aan het Gedenkteken. Dodenappel door leerlingen van de Middenschool en neerlegging van 22 roosjes. Bloemenhulde.
15u00: Vertrek, stoetsgewijze, met eigen vervoermiddel naar het EXECUTIEOORD in Hechtel.
15u15: Gelegenheidstoespraken en Bloemenhulde aan de Executiepalen. Urneneming door de KFMB Provincie Limburg. Neerlegging van 174 roosjes op het GEHEIM KERKHOF aan de kruisjes der terechtgestelden. Bloemenhulde aan het Kruis, de Steen, en de Muur;
16u00: Einde van de Plechtigheden.
16u15: Receptie in het Cultureel Centrum “De Schans” in Hechtel, Rode Kruisplein 10.

Voor een uitgebreid verslag van de herdenkingen in 2016, zie
- Herdenking Fusillade in Leopoldsburg 2016
- Herdenking Executieplaats Hechtel 2016

4. Herdenking Slachtoffers van Ravensbrück in het Schoonselhof Antwerpen op 8 oktober 2017

Voor meer info en inschrijving op het banket, zie simonne.corremans@telenet.be

Voor een verslag van de Herdenking Ravensbrück in 2016 en van het banket (met opname van de toespraak door Bob Cools, oud-burgemeester van Antwerpen) en het getuigenis van een overlevende van Ravensbrück, zie Herdenking Ravensbrück in Antwerpen 2016. De getuigenis van deze overlevende is uniek en nog nergens beschreven. In de Witte Bussen van het Zweedse Rode Kruis werd zij in de laatste oorlogsdagen van Ravensbrück naar Lübeck gevoerd (samen met andere Belgische vrouwen trouwens, wie kan hun namen geven?), waar ze op de Lillie Matthiesen naar Trelleborg werden ontzet. In Zweden verbroederden ze rond Midzomernacht drie dagen lang met de mannen van Blankenburg die op hetzelfde tijdstip met de Magdalena naar Trelleborg voerden. Voor een meer uitgebreid verslag van deze ontmoetingen van Belgische mannen en vrouwen zie Uittreksels "Maurice" van Erald R.M. De Wachter, 2013. Een aantal doto's van het Zweeds verblijf werden achteraf nog door Erald Dewachte bezorgd, zie Bijkomende foto's Zweden, Dewachter

5. Bijkomende foto's over het herstel in Zweden van Belgische vrouwen en mannen

Langs het boek van Erald Dewachter, Uittreksel "Maurice" van Erald R.M. De Wachter, het getuigenis van Louis Boeckmans, Louis Boeckmans overleefde de hel, Karel Daems,  Een jaar om nooit te vergeten en Albert van Hoey, www.getuigen.be/Getuigenis/van-Hoey-Albert/ kennen we de actie van het Rode Kruis van Zweden die met twee schepen, de Magdalena en de Lillie Matthiesen, tientallen Belgen naar Zweden hebben vervoerd, de dag voor de Engelsen, na het bombardement van de schepen Cap Arcona, Thielbeck en Deutschland, Lübeck hebben bevrijd.

Erald Dewachter was zo vriendelijk om een aantal nog niet gepubliceerde foto's over het verblijf in Zweden van Belgische vrouwen en mannen ter beschikking te stellen, zie Bijkomende foto's Zweden, Dewachter.

6.
12 oktober 2017: Terugkeer naar het verleden, het bezoek van Gerda Bikales aan Zwartberg, Genk

Zie ook de volledige brochure Tussen Vervolging en Moord, Zwartberg revisited, speciaal samengesteld in het vooruitizcht van de ontmoeting met mevr. Bikales op 12/10/017

Donderdag, 12 oktober a.s., doet Gerda Bikales Zwartberg opnieuw aan. De 86-jarige Joodse verbleef hier in het voorjaar van 1941 enkele maanden, nadat zij op bevel van de Duitse bezetter vanuit Antwerpen naar Limburg was gedeporteerd. In het gezelschap van haar moeder. Twee mensen die als een speelbal van hut naar haar werden gestuurd en hun leven niet zeker waren.

Met veel geluk overleefde Gerda de gruwel van de Tweede Wereldoorlog. Zij week uit naar de Verenigde Staten van Amerika, bouwde daar een professorale carrière uit en reconstrueerde de belevenissen uit haar jeugd in 1994 in een intrigerend boek: Through the Valley of the Shadow of Death – A Holocaust Childhood (2004). Haar geschreven getuigenis was de aanleiding om haar naar Zwartberg uit te nodigen. En op dat verzoek is Gerda ingegaan.

Van deze gelegenheid wordt gebruikgemaakt om het gedenkteken aan de gevel van de Sint-Albertusschool van Zwartberg, intussen haast vergeten en vergeeld, opnieuw in de belangstelling te brengen. Op dat herinneringsbord staat o.a. de naam vermeld van Lucien, de zoon van Jean-Pierre Grieten, destijds het schoolhoofd dat zich het lot van Gerda aantrok en over wie Gerda herself in haar boek lovend spreekt. Lucien Grieten was een verzetsheld pur sang, die zich tijdens de bezettingsperiode 1940 – 1945 in het Genkse verdienstelijk maakte als inlichtingsagent. Hij speelde noodzakelijke informatie door naar de Belgische regering die toen in Engeland verbleef. Lucien bekocht zijn inzet met de dood. Hij werd door de Duitsers gefusilleerd.

Het programma ziet er als volgt uit:

14.00 u.: Vertoning van de documentaire 'Verzet en Vergelding' van filmteam FocusHistory (2006)                (Limburgse verzetslui vertellen op de respectievelijke sites van Duitse concentratiekampen over hun ondergrondse activiteiten, hun arrestatie en hun verblijf in de hel.) Plaats: Zaal De Regenboog, Lucien Londotstraat 3B, Zwartberg (Genk). Aan de kerk is ruime parking voorzien; De Regenboog is gesitueerd achter de kerk.
15.00 u.: Herdenking en bloemenhulde aan de gedenksteen aan de gevel van de Sint-Albertschool,               Lucien Londotstraat, Zwartberg (Genk)          
15.45 u.: Lezing: 'De Joden van Limburg anno 1941', Marc Bertrands. Plaats: Zaal De Regenboog
16.15 u.: Gesprek met en getuigenis van Gerda Bikales in De Regenboog
16.35 u.: Receptie, aangeboden door de Stad Genk in De Regenboog

Iedereen is op deze activiteit uitgenodigd en welkom. Toegang gratis.

Uw aanwezigheid aankondigen is wenselijk. Doe dat via mailadres: marc.bertrands@telenet.be  of alex.marut@telenet.be of via telefoonnummer: 089 30 40 10.

7 Merkwaardige plaatsing Struikelstenen in Brussel, waarom niet meer in Vlaanderen?
Op 3 september 2017 werd het grote progrom in de Marollenwijk (Brussel) herdacht door de Association pour la Memoire de la Shoah (AMS), ondermeer door het plaatsen van 21 Struikelstenen (Stolpersteine) aan de laatste woonplaats van enkele van de 576 opgepakten in dit progrom.

Deze belangrijke herinnerings- en herdenksplechtigheid is voorbijgegaan zonder de minste aandacht van de Herdenkingsverenigingen in Vlaanderen en de Vlaamse media, op een kritisch bijdrage van de VRT na door Gert-Jan Rosseels. Die aandacht mocht er anders wel zijn wanneer we de deelnemers aan de plaatsing van de Struikelstenen en de evenementen errond even de revue laten passeren:- Uittreksel uit "Rafle dans les Marolles"
- 3 plechtigheden met de bevestigde deelname van

     1° Freddy Goldberg,  getuige van de Kristallnacht, 
     2° Joseph Nowak, getuige van het progrom in de Marollen 
     3° Marcel Zalc, voorzitter AMS en veborgen joods kind
     4° Dr Laurence Schram, historica
     5° Michael Häusler permanente vertegenwoordiger van de Duitse ambassade in België
     6° Philippe Close,  burgemeester van Brussel
     7° Albert Guigui,  Groot Rabbijn van Brussel
     8° Monseigneur Joseph de Kesel, Kardinaal en bisschop van het diocees Mechelen-Brussel

- Het project struikelstenen voor alle slachtoffers van het nazisme in de Huidevettersstraat
- De 21 herdenkingsstenen met naam, geboortedatum en hun lot staan in de steen gegraveerd (19h)
- Biographie d’Herschel Grynszpan: deze jonge verzetstrijder woonde in de Huidevetterstraat voor hij in Parijs een Duitse diplomaat vermoorde waarvan het land en regime zijn ouders vervolgde en gevangen nam en hem verbood naar hen toe te gaan. Om 18h zal een plein herdoopt worden in de Square Herschel Grynszpan door burgemeester Close.
- Om 20h 30 zal monseigneur De Kesel, kardinaal, een conferentie geven over de "Kerk en de Shoah in België"
- Als slot van de ceremonies is er een concert door het strijkkwartet Zerkalo.
- De Brusselse volksvertegenwoordigers werden ook uitgenodigd om mee de namen van de slachtoffers voor te lezen. Een 15-tal hadden daar al positief op geantwoord.
- Vergelijking van de razzia's in Antwerpen die met de medewerking van de gemeentelijke administraties en politie gebeurden en deze van Brussel die enkel door de bezettingsmachten werden uitgevoerd.
- ...
 
Een volledig verslag kan teruggevonden worden op de site van de AMS, 

www.restitution.be

Ook de Brusselse site BRUZZ besteedde er aandacht aan zie Bruzz 03/09/2017.

Situering: Uit De Wereld Morgen van 09/02/2015: "Ter gelegenheid van de herdenking van de bevrijding van Auschwitz heeft Jan Hertogen namens de AMS/VHS een interview gegeven aan FM Brussel, op 27/01/2015, op 27/01/2015 om 9 h ’s morgens, boven de stenen van  Itskhoh Zaslavsky en z’n vrouw Esther Frysz, een groothandelaar in leer en huiden, Huidevettersstraat 37, 1000 Brussel, die in 1936 nog onderdak gegeven heeft aan Herschel Grynszpan die in 1938 een secretaris van de Duitse ambassade vermoordde in Parijs. Waarna Hitler na drie dagen besliste honderden synagogen te vernietigen in de Kristalnacht in november 1938. De joodse aanwezigheid in Brussel ging van meet af aan samen met verzet tegen het nationaalsocialisme ook al was de oorlog nog niet uitgebroken." Het is ondermeer door dit interview dat aan het licht kwam dat Herschel Grynszpan een tijdje in de Huidevetterstraat gewoond heeft om nadien door de moord op de Duitse diplomaat als verzetsdaad, aanleiding te zijn tot de Kristalnacht in Duitsland. Dat nu een Brussels plein naar hem vernoemd wordt is dan ook een politieke beslissing van Europees belang. Hier staan we ver van de discussie in Breendonk over de Cyriel Verschaevestraat, waar ook gans Europa op staat te kijken.

Op de site van de VRT werd een interessante beschouwing gemaakt en kritiek gemaakt op het quasi volledig afwezig zijn van herdenkingsplaten en activiteiten wat de jodenvervolging en het verzet betreft, zie VRT-03-09-2017.

Uit het verslag: "Tijdens de herdenking worden 21 struikelstenen ingehuldigd die gelegd werden door verschillende Joodse families. Struikelstenen, oftewel “Stolpersteine”, zijn stenen waar namen opstaan van de slachtoffers van politieke vervolging. In Europa werden al zo’n 65.000 stenen geplaatst, in Belgie 250. In Antwerpen wordt dit echter niet toegelaten. In Brussel wordt ook op 3 september een plein genoemd naar een Joodse verzetsstrijder. Het is, wat de Belgische overheden betreft, het enige lichtpunt in dit verhaal van vergeten en verzwijgen."

8. En de zazia's in Antwerpen, geen enkele aandacht waard?

Vandaar onderstaande 'wanhoopskreet' van Herman Van Goethem, doorgestuurd op 29/08/2017 naar z'n gehele emaillijst:

"Beste vrienden

75 jaar geleden vonden in Antwerpen drie jodenrazzia’s plaats, op 13, 15 en 28 augustus. Dit gaat haast ongemerkt voorbij… Zo’n 2000 mensen werden opgepakt, door de Duitsers samen met de Antwerpse politie. Haast iedereen kwam om.

Bij gebrek aan enig overheidsinitiatief, bij deze grote stilte, is vanuit wijkbewoners in Antwerpen-Zurenborg (vzw Curieus Zurenborg), op 28 augustus ’s avonds een beklijvende herdenking georganiseerd, i.s.m. Jeroen Olyslaegers en mezelf, een wandeling door getroffen straten waarna een fijne ceremonie op de speelplaats van de stadsschool in de Grote Hondstraat. Daar werden in de nacht van 28 op 29 augustus ’42 honderden Joden bijeengedreven.

Bij die gelegenheid vertoonden we ook, om de herdenking te markeren, een korte filmmontage – Joodse kinderen op vakantie in Kappelenbos in 1938. Het is een mooi document. Het werd die avond aangeboden aan de Joodse gemeenschap van België, in nagedachtenis ook aan alle slachtoffers van onverdraagzaamheid en collectief geweld.

Om 12 u, woensdag, post ik dit filmpje met begeleidende tekst op mijn facebookpagina. Idem op de facebookpagina van de UAntwerpen. Het zou fijn zijn mocht je ongeveer dan, als je een facebookprofiel hebt, dat filmpje willen delen.  (En later is natuurlijk ook goed)

Hartelijke groet,

Herman

Herman Van Goethem
Rector
"

Nog melden dat in Antwerpen een "Werkgroep" is gevormd uit verschillende historici (Bruno de Wever, Herman Van Goethem, Pieter Lagrou, ..)  om de Herinnering en Herdenking in Antwerpen een structurele en blijvende gestalte te geven. De Struikelstenen voor alle slachtoffers zullen zeker op het agenda staan, al is het maar om de scheiding tussen staat en religie in zuivere administratieve beslissingen te vrijwaren. Zie ook de opinie van Van Goethem mbt 'monumenten' in België in DM van 16/08/2017.

Maar hoe dan ook, Herdenken en Herinneren, en hoe dit op een actuele en aansprekende wijze vorm geven zou het eerste punt op het agenda kunnen zijn van het War Heritage Institute en de vernieuwde NCPGR om ondermeer het door Van Goethem gevraagde debat mee te openen. De wijze waarop de AMS vorm geeft aan haar project Struikelstenen kan hierbij, ook voor andere evenementen, een belangwekkend voorbeeld zijn.
 
9. Geef activiteiten, verslagen, artikels, mededelingen enz door aan info@herinneringmemoire.be
www.herinneringmemoire.be.