about
Toon menu

Het conflict tussen 50+ en werk

woensdag 30 maart 2011

Het 'conflict' tussen ouderen en de arbeidsmarkt sleept al 40 jaar aan.

Sinds enkele jaren doet de overheid inspanningen - zo ondermeer via de VDAB - om 'ouderen' opnieuw inzetbaar te maken. De resultaten - lees aanwervingen van 50+ - blijven echter zeer miniem.

Toch zal de VDAB, vanaf april, alle werklozen, jonger dan 55 jaar 'verplicht begeleiden'. Dé vraag daarbij is : tot wat zal dit leiden als werkgevers niet of onvoldoende bereid zijn om ouderen aan het werk te houden of een nieuwe kans te geven.

Ik nodig u alvast uit om onderstaande bedenkingen eens door te nemen en er ook uw gedacht van te zeggen. Alvast bedankt.

Ouderen en de arbeidsmarkt – Altijd al een moeilijke verhouding geweest

Het debat over ‘ouderen en langer werken’ haalt de laatste jaren veelvuldig het nieuws. Je zou denken dat het een recent probleem is. Niets is echter minder waar.

In de jaren '70 reeds ontstonden er vervroegde uittredingsstelsels voor ouderen.

Zo is het (wettelijk) brugpensioen er gekomen in 1974. Mede als gevolg van de toen heersende economische crisis (oliecrisis in 1973) was er grote werkloosheid die vooral de jongeren trof. Om die jongerenwerkloosheid op te vangen bedacht men het brugpensioen, waardoor ‘ouderen’ vervroegd konden stoppen. Er was toen wel een vervangingsplicht. 

Naast het wettelijke stelsel van BP, kwamen er ook meer en meer ‘conventionele’ afspraken tot stand inzake brugpensioen. (CAO per sector en/of onderneming) In deze cao’s werden andere leeftijdvoorwaarden bedongen (58j; 55j…).

Brugpensioen is de afgelopen decennia  meer en meer gebruikt om ‘een sociaal bloedbad’ bij herstructureringen te vermijden.

Maar ondertussen bleef er een grote instroom van +50 in de werkloosheid. Zelfs zo groot dat de overheid in 1991 besliste tot een ‘vrijstelling’ van 50+ in de werkloosheid, wat betekende dat deze mensen niet langer ‘bemiddelbaar’ waren en géén verplichtingen meer hadden om werk/begeleiding te zoeken. Deze groep ‘verdween’ dan ook uit de werkloosheidscijfers en zo kon België ‘betere’ cijfers voorleggen aan Europa.

Kentering

Het is pas bij het aantreden v/d ‘paars-groene’ meerderheid, in 1999 dat de overheid, alweer onder impuls van Europa- anders is gaan denken over werkloosheid en activering. De regering Verhofstadt bevatte ook de architecte van het generatiepact: Freya Van den Bossche.

Met het afschaffen v/d ‘automatische vrijstelling’ voor 50+ (per 1/72002) werd –althans beleidsmatig- de omslag inzake activerend beleid, ook voor ouderen, ingezet.

Met de invoering van het generatiepact is men in de eerste plaats de toegang tot het brugpensioen gaan bemoeilijken. Sinds 2005 moet elke ‘kandidaat-bruggepensioneerde’, in het kader van een herstructurering, gedurende (minstens) 6 maanden outplacement volgen. Hij of zij blijft voortaan ook ‘ter beschikking staan van de arbeidsmarkt’ (behalve als je minstens 38 jaar werkte of reeds 58 jaar oud bent).

Daarnaast worden ook alle nieuwe werklozen van 50+ door VDAB verplicht om een informatiesessie te volgen, waarbij ze informatie krijgen over hun rechten, plichten en kansen. Ook de vakbonden – via bijblijven - werken hieraan mee.

Werkzaamheid en werkbaarheid zijn geen tegenpolen

Werkzaamheidsgraad optrekken? Het ACV is het volledig eens met het principe van ‘langer werken’ ook en vooral om onze sociale zekerheid en de pensioenen betaalbaar te houden.

Maar, daartoe moeten – voorafgaandelijk - 2 belangrijke voorwaarden worden vervuld:

1)     Het moet ‘mogen’. Wat nu niet het geval is omdat 50+ veel te snel uit het arbeidsproces worden gezet.

2)     Het moet kunnen, fysisch en psychisch.

Met andere woorden : de overheid en werkgeversorganisaties focussen nu erg eenzijdig op de werkzaamheidgraad, maar niet of veel te weinig op werkbaarheidsgraad. Pas wanneer die 2 ‘parameters’ hand-in-hand worden gebruikt, zal er een begin van oplossing komen, inzake het activeren van ‘ouderen’. En het zijn net deze 2 voorwaarden die aan werkgeverskant moeten worden ingevuld!!

De cijfers tonen ook aan dat de huidige arbeidsmarkt géén of minstens erg onvoldoende vacatures heeft voor 50+. Er is een dringende mentaliteitswijziging nodig bij werkgevers om ‘ouderen’ opnieuw een kans te geven of hen langer in dienst te houden.

Vanaf 1 april iedereen door hetzelfde bad ?

*Vanaf april zal VDAB alle nieuwe werklozen van -55 jaar, verplicht gaan begeleiden. Ook hieraan zullen we als ACV meewerken, maar met een nog meer kritische reflex dan voorheen.
Immers tonen de werkloosheidscijfers nog steeds een groei aan van de 50+. Als voorbeeld neem ik de (centrum)stad Turnhout : sinds 2007 stijgt de werkloosheid met 6%, maar bij de 50+ met bijna 18%.
Als er de volgende maanden in deze cijfers géén kentering komt, vrezen we dat begeleiden snel zal omslaan in ambeteren ! Dat is voor het ACV on-aanvaardbaar !!

Tenslotte

Een oproep aan VDAB om correcter om te gaan met wat zij noemen ‘het labelen’ van een 50+. Ik doe nu al enkele jaren info’s voor 50+, welke door VDAB daartoe worden uitgenodigd.

Minstens 20 %  van de aanwezigen hadden die uitnodiging niet hoeven te krijgen.

Het is ook niet prettig als je een uitnodiging ontvangt voor een ‘verplichte info’ en dat bij afwezigheid dit zal worden gemeld aan RVA, terwijl je niet eens werkloos bent maar nog een verbreking krijgt tot ergens in 2013.

Of wanneer je net hebt voldaan aan je plicht inzake ‘verplicht gesprek na outplacement’, thuis komt en meteen een nieuwe brief van VDAB in je bus treft voor (nogmaals) een ‘verplichte info 50+’.

Of een 62-jarige die dezelfde verplichte uitnodiging heeft gekregen maar vrijgesteld is wegens +58 jaar, iets wat de computer van VDAB toch ook wel merkt, denk ik dan

Dré Wolput

 

reageer

11 reacties

  • door Fons Leroy op vrijdag 1 april 2011

    [title]Beste Dré (Guevarra), We[/title]Beste Dré (Guevarra),

    We zullen onze uitnodigingsbrief "50+" aanpassen en uitnodigender maken dan die vandaag is. Bedankt voor de tip!

  • door Lucie Evers op vrijdag 1 april 2011

    Een deel van de opmerkingen zijn terecht, van organisatorische aard en moeten anders. Met dank en waardering aan Fons Leroy voor de reactie bij deze. Het overgrote deel van het betoog is vooral een defensieve, wat angstige reflex die waarschijnlijk is van de defensieve, angstige reflex van veel 50+ ers zelf. Het vergt immers heel wat mentale lenigheid en psychologische krachten om je als individu te begeven in een wereld vol onzekerheden, onbekenden, keuze verplichtingen en daarbij horende risico's. Eigenlijk hoor ik een aanklacht tegen de 'risicomaatschappij' waarin wij leven (zie Dirk Geldof). Nu heb ik daar ook wel fundamentele kritiek op, maar ondertussen (en in afwachting van fundamentele transities) kunnen we maar beter aan de slag met de tranistie op het 'anectdotische' niveau. Eerste opdracht daarbij is 'empoweren' ! Dat betekent niet 'aan de macht' of 'macht geven' maar 'mensen in hun krachten laten staan en laten ondervinden dat ze bij machte zijn...' Dit is belangrijk voor het vervolg van het verhaal. Want vervolgens moet er een goede inventaris komen van de 'onvermogens' die zijn ontstaan (de blinde vlekken in de brede menselijke ontwikkeling door zeer lang hetzelfde te zijn en te doen) en die onvermogens moeten helder benoemd worden, ook al komt dat hard aan. Vervolgens moeten we vooral de 'actieve en nog te activeren vermogens' benoemen en daar uitgebreid op in gaan. Dus niet het 'repareren' van mensen en hun tekorten, maar het ontwikkelen van alle (vaak informeel) verworven competenties. Daarbij moet veel meer aandacht uitgaan naar de 'life skills'. Een heleboel 50+ers (en babyboomers) hebben hun (gedeeltelijk) disfunctioneren goed kunnen verbergen in de maalstroom van grote organisaties. En omdat zichzelf beliegen een sterk 'coping' mechanisme is, hebben ze nogal een verstoord idee van hun zijn en hun kunnen & kennen. Dat is volkomen menselijk, diepmenselijk zelfs, maar meteen ook de grootste struikelblok in elke nieuwe 'match'. De werkzoekende 50+ ers maken het zelfs de meest welwillende werkgever wel heel moeilijk als er geen vorm van kritische reflectie mogelijk is, als mentale flexibiliteit ontbreekt, als alleen het defensieve en het 'verworven recht' overblijft... Nogmaals, het is allemaal heel begrijpelijk, maar een intermediair moet dat niet versterken maar juist 'empoweren' zodat mensen wel komen tot een nieuwe kijk op zichzelf, hun verhouding tot de arbeidsmarkt en de actieve competenties die ze willen en kunnen inzetten...

    • door Dre Wolput op vrijdag 1 april 2011

      Empoweren om wat te doen ? Ik lees in dit antwoord helemaal niets over de verantwoordelijkheid van werkgevers ! Tot nader order zij zij het die werk geven aan èn ook afnemen van 50+ (en/of anderen) Het zal niet 'een' outplacementkantoor noch 'de VDAB' zijn die jobs gaat creëeren voor capabele 50+. Zoals -bijna- altijd wordt de verantwoordelijkheid in zijn geheel bij de 'werkloze' gelegd èn enkel daar. Het is tegen dat adagium dat ik fulmineer en dat ook zal blijven doen. Tot bewijs van het tegendeel

  • door dzirzinsky op vrijdag 1 april 2011

    Dré Wolput schrijft in zijn blog ‘het conflict tussen 50+ en werk’: Werkzaamheidsgraad optrekken? Het ACV is het volledig eens met het principe van ‘langer werken’ ook en vooral om onze sociale zekerheid en de pensioenen betaalbaar te houden. Dit is een neoliberale leugen die Gilbert De Swert in zijn boek ’50 grijze leugens’ met tal van cijfers en zeer overtuigend weerlegt. Jammer dat het ACV aan dit boek van het ex-hoofd van zijn eigen studiedienst geen aandacht besteedt en meegaat met het neoliberale denken. Maar dat is een andere discussie. Om langer te kunnen werken, stelt Dré moeten – voorafgaandelijk - 2 belangrijke voorwaarden worden vervuld: 1) Het moet ‘mogen’. Wat nu niet het geval is omdat 50+ veel te snel uit het arbeidsproces worden gezet. 2) Het moet kunnen, fysisch en psychisch. Dré geeft toe dat aan deze voorwaarden, die volgens hem voorafgaandelijk moeten worden vervuld, niet is voldaan. Hoe komt het dan dat het ACV en ABVV de zoveelste verstrenging van de jacht op werkzoekenden toch goedkeuren in de beheerraad van de VDAB (en bij uitbreiding van de RVA)? Zoals iedereen ondertussen wel weet is werkloos zijn in België geen pretje. In Vlaanderen wordt je opgejaagd en vernederd door de VDAB, In België doet men dit nog eens dunnetjes over door de RVA. Dit beleid kost jaarlijks tienduizenden slachtoffers onder de vorm van schorsingen en zelfmoorden en dit stijgt nog elk jaar. De economische crisis wordt in de schoenen van de werklozen geschoven en die moeten met bittere armoede betalen. De uitgespaarde uitkeringen die men realiseert met schorsingen kunnen dan nog maar eens gebruikt worden om de winsten te subsidiëren. In Orwelliaaanse newspeak noemt men dit de ‘sluitende aanpak’. In de feiten gaat het om de ‘uitsluitende’ aanpak. De bedoeling is om zoveel mogelijk werklozen geen uitkering meer te moeten geven. Of dit nu komt door ze aan het werk te zetten (ook al wordt de armoede daardoor bestendigt zoals de immer stijgende groep van arme werkenden bewijst) of te schorsen zal de regering worst wezen. Enkel het bedrijfsleven telt. De bevolking en dus ook de werklozen hebben maar 2 functies in een moderne democratie nl. fungeren als goedkope grondstof voor de bedrijven in functie van zoveel mogelijk winst en zoveel mogelijk belastingen betalen die dan terugvloeien naar diezelfde bedrijven (cfr. notionele aftrek). Het ACV en ABVV geven toe dat ze de uitbreiding van de sluitende aanpak mee onderhandeld hebben om de rechten van ouderen te beschermen. De bonden gaan ervan uit dat het de bedoeling zou zijn deze mensen aan het werk te helpen. Dat is niet zo. Ouderen hebben bijna geen enkele kans op een job wanneer ze meer dan 50 zijn. Met de vergrijzing neemt het aandeel 50-plussers in de beroepsactieve bevolking immers stelselmatig toe (van 17,6% in 2003 tot 22,7% in 2009). Men kan veronderstellen dat dit werkgevers, zeker in de voorbije periodes van krapte, steeds meer dwingt om ook oudere kandidaten als ‘gekwalificeerd aanbod’ te zien. Ten tweede spelen interne veranderingen in de pool van 50-plussers een rol. Zo stijgt de scholingsgraad en daarmee vermoedelijk ook de kwaliteit van de door 50-plussers aangeboden kwalificaties met elke nieuwe cohorte die deze leeftijdsgrens overschrijdt. Verder mogen we verwachten dat de aangehouden beleidsaandacht voor de ouderenwerkzaamheid stilaan vruchten afwerpt. De cijfers tonen echter aan dat het omgekeerde gebeurt. Ze wijzen er op dat de kansen van 50-plussers (relatief ten aanzien van jongere kandidaten) er weer wat op achteruit zijn gegaan. Zo daalde het aandeel van de 50-plussers in het totaal van de indiensttredingen van 6,6% in 2007 naar 5,7% in 2009, en dit ondanks een onafgebroken stijging van het aandeel van 50-plussers in de beroepsactieve bevolking. Dit betekent dat de sluitende aanpak voor deze leeftijdsgroep absoluut niet werkt. De cijfers bewijzen dit. Wat wel werkt is het feit dat de sluitende aanpak mensen schorst en in de armoede duwt. De immer stijgende schorsingscijfers waaraan de bonden ook al aandacht besteedden bewijzen dit ook. Verder gaan de bonden ermee akkoord dat men deze aanpak nog wil uitbreiden naar mensen tot 58 jaar. Nog meer armoede gegarandeerd dus. In tegenstelling met de ijzeren hand waarmee werklozen worden geslagen vallen de fluwelen handschoenen op waarmee de bazen worden gestreeld: sensibiliseringsacties, outplacementkantoren moeten beter samenwerken met de VDAB en meer van dat soort nonsens. Het enige criterium dat vruchten kan afwerpen zijn quotas (zoals bvb. reeds in Canada bestaan) met daaraan hoge boetes gekoppeld. Want Belgische werkgevers lusten oudere werklozen niet, ondanks het feit dat ze nog maar eens een zak subsidies krijgen indien ze er eentje aanwerven. Uit de statistieken van EUROSTAT blijkt dat enkel de Waalse, Brusselse en Sloveense werkloze 50-plussers een lagere hertewerkstellingskans hebben dan hun Vlaamse werkloze leeftijdgenoten. Voor de meeste andere landen tekenen we een hertewerkstellingskans op die minstens tweemaal zo hoog ligt. Bekeken vanuit een Europees vergelijkend perspectief is de hertewerkstellingskans op de Vlaamse arbeidsmarkt met andere woorden bijzonder klein. Anders geformuleerd: op onze arbeidsmarkt betekent werkloos worden op wat oudere leeftijd veel vaker dan in andere lidstaten een definitieve uitval uit het arbeidsproces. Bovendien blijkt duidelijk dat landen met een grotere hertewerkstellingskans een relatief kleine pool werklozen hebben en vice versa (Sels et al., 2010). Dit betekent dat een hoge hertewerkstellingskans het aandeel werkloze 50-plussers structureel doet afnemen. Uit bovenstaande blijkt dat het beleid inzake werkloze 50-plussers, waarin enkel de werklozen onder druk worden gezet en de patroons worden gerust gelaten, totaal is mislukt. In plaats van het roer om te gooien gaat men dit nefaste beleid nu nog uitbreiden, met de steun van de vakbonden. Wat baten kaars en bril …

    • door Dre Wolput op zaterdag 2 april 2011

      Beste Philippe (Van België ? Muyters ?) ik betreur het dat je op deze wijze -anoniem dus- regageert op dit debat. Om met jou woorden te praten : wat baten kaars en bril, als Philippe niet(s) zeggen wil ?! Voor mij zijn deze reacties, van iemand die zich niet wil outen,van iemand die niet zegt 'vanuit welke hoek' hij reageert eigenlijk waardeloze, gratuite verklaringen. Spijtig toch, niet ?

      • door dzirzinsky op zondag 3 april 2011

        50+

        Beste Dré, Ik vind het nogal gratuit van jou dat je automatisch iemands mening als gratuit afdoet omdat hij zich niet wil outen zoals jij het zo mooi verwoord. Wat je precies gratuit vindt zeg je er gemakkelijkheidshalve niet bij. Altijd gemakkelijker de man dan de bal te spelen. Maar wat vind je eigenlijk gratuit? De verslagen van de RVA die ik heb geraadpleegd? De studie van het steunpunt WAV die ik heb geraadpleegd? Het boek van Julien De Swert (gepensioneerd hoofd van de studiedienst van het ACV) dat ik heb gelezen? Het wetenschappelijk onderzoek dat ik citeer? Ik ben gewoon een burger met een mening die niet direct de behoefte heeft om met zijn naam, functie en foto op een blog te gaan prijken. Wat doet het ertoe of ik van België of Frankrijk ben, of ik Muyters of Wolput heet? Ik zie wel niet in dat daarom mijn mening automatisch gratuit zou zijn. Als dit het niveau is waarop je wil discussiëren zal ik in het vervolg via mijn eigen blog reageren.

        Groetjes, Philippe

  • door Tony Aerts op zondag 3 april 2011

    (navolgende reactie is een zeer snelle, spontane losse-pols reactie).

    Eén: In dit debat is er, net inzake het steevast niet gehanteerde "het moet kunnen, fysisch en psychisch" een fenomenaal hiaat. Dat doodgezwegen hiaat is een spectaculaire weerspiegeling van het neoliberale en erg rechtse vrijemarkt gereedschapdenken over ‘de mens’.

    Twee: Gegeven de herkomst zijnde pensioengerechtigde leeftijd = gemiddelde sterfteleeftijd, en gegeven de verschuiving opwaarts van de levensverwachting, wordt die toegevoegde leef-tijd na pensionering als 'verspilling' gezien (brutaal gezegd: als ge nog leeft, werk dan!). Dit dient dan toch wel ingeschreven te worden in een grondig debat over de fysische maar ook de psychische belastingsgraad van werk in de 21e eeuw, nota bene midden een even neoliberale mondiale + Europese opwaartse competitiviteitsrush. Het debat moet noodzakelijk gaan over werk-complexiteit (en dus ‘menselijkheid’, moet ik verlegen zijn de term te durven gebruiken?)... Case: een zelfstandige landbouwer 2 generaties terug die het zo moeilijk had om rond te komen, had geen / minder depressieve neigingen: het werk was zwaar en toch werk-baar. Werk-baarheid in tijden van competitiviteitsdruk enn complexiteit versie vandaag moet onderdeel van het debat zijn.

    Drie: Wat is werk? Zodra de verwerkelijking van de identiteit in het spel is, wil een mens natuurlijk nooit stoppen met werk. Hoe link je dit met de maatschappelijke / economische noden? In de mate dat die link kan worden gevonden en aangereikt, verdampt immers een deel van het hier bedoelde probleem. Maar, indien de tenoren die in deze materie zullen willen sturen, gezond VOKA-bloed in de aderen hebben, zal dit element niet eens worden overdacht.

    Vier: Meta-Transitie. De enormiteit van de transitie waar de hele wereld en de hele economie voor staat, vergt ongezien veel werk. Mijn vermoeden is, dat voor dit soort nu nog nauwelijks ingevuld veld (want we bevinden ons met grote inertie in een strak blijvend businnes as usual frame) een nieuwe werk-wereld van een andere orde kan opengaan, die kan worden begeleid via een geheel andere dan de ons nu zo bekende werkgever-werknemer psoitie. Om het naïef-poëtisch te zeggen: de dringende restauratie van een gehavende planeet is de werkgever. Verloning zou zich in de sfeer van basic behoeftendekking kunnen bevinden, op een wijze die perfect de veerkracht vertaalt van een gezondere samen-leving, die waar we nu zo hard over nadenken hoe ze te kunnen bereiken. ( Het post-Fukushima-Japan vertoont reeds de eerste tekenen van nieuw gevonden veerkracht – welk werk ontstaat daar langzaamaan in de marge ver van de pers?) M.a.w. het samenlevingsmodel in tijden van een supertransitie en een economische omwenteling zonder voorgaande, maakt dat een debat in deze naar andere insteken mag beginnen zoeken.

    Conclusie van 1+2+3+4 = een met andere insteken te verrijken debat, om voeding te geven aan het element "het moet kunnen, fysisch en psychisch".

    • door Dre Wolput op zondag 3 april 2011

      Geachte Tony Aerts. Ik moet toegeven dat ik géén snars begrijp van wat je hier schrijft. Maar dat zal ongetwijfeld aan mezelf liggen. Misschien kan je me een handleiding bezorgen, zodat ik één en ander kan uitleggen aan de vele 50+ die werden uitgerangeerd en op zoek zijn naar een nieuwe job. Trouwens, nergens in mijn betoog verwijs ik naar de (huidige) pensioenleeftijd. Het betoog betreft de vele duizenden die tussen hun 50 en 65 de wacht krijgen aangezegd. Al dan niet door bedrijfsleiders met 'Voka-bloed'.

  • door Tony Aerts op zondag 3 april 2011

    @ Dre Wolput je hebt gelijk. Sorry, dat was niet bepaald een leesbare bijdrage (komt ervan duizend dingen tegelijk razendsnel te willen te berde brengen). Als ik tijd vind, zal ik me beperken tot enkele elementen die me echt wel belangrijk lijken en die ik dan rustig en gestructureerd tracht uit te spreken. Sorry .

  • door tweeenvijftig op vrijdag 15 april 2011

    Beste Dre Eind april loopt mijn verbrekingsvergoeding af en vervoeg ik de "hoop van de werkloze 50 plussers". Ik solliciteer reeds maanden, ben ook reeds in outplacement. Mijn ervaringen hebben me een systeempje doen ontwikkelen : ik solliciteer 2 keer op elke vacature die me geschikt lijkt. Een sollicitatie-mail met mijn correcte CV. Enkele uren later gevolgd door mijn valse CV waarop ik plots 32 ben met dezelfde kwalificaties en wat minder ervaring. De resultaten zijn verbluffend en worden bewaard als bewijslast. De 32-jarige krijgt +80% respons. De 52jarige daarentegen zelden. Als 32 jarige uitgenodigd voor een interview bel ik dan even om te vragen of ze de 52 jarige ook wensen te spreken. Niet te geloven wat ik al hoorde maar het komt erop neer dat de vacature is ingenomen of ze hebben ze voorlopig teruggetrokken omdat ze intern een vervanger hebben gevonden of deze : afspraak op een adres waar niemand aanwezig was. Je kan je lol niet op als 50 plusser op zoek naar een job. Ik heb mijn hangmatje al aangeschaft, met logo's van VOKA en NVA en een leeuwtje dat zalig ligt te slapen. Graptje!

    • door thomas janssens op vrijdag 20 april 2012

      50+

      Prachtig idee van, tweeenvijftig!! Mijn ervaring is idem betreffende geen antwoorden krijgen. Ik vind het wraakroepend hoe laagdunkend er gedacht en gesproken wordt over werkwillige werkzoekende. Waarom is er geen VZW en/of belangengroep die zich behartigd over sollicitanten en 50+? Indien de heer of mevrouw "tweeenvijftig me wil contacteren, Dré bezit al mijn gegevens!

Lees alle reacties