about
Toon menu

De strijd tegen de knelpuntberoepen

zaterdag 20 augustus 2011

Gisteren gelezen in de krant dat steeds meer vacatures niet ingevuld geraken, dat de lijst met knelpuntberoepen alsmaar langer wordt. De redacteur van dienst vindt dit vreemd. Want er zijn toch 211.000 officiële werklozen? En voor de meest acute knelpuntberoepen zijn toch geen diploma’s nodig? De realiteit op de arbeidsmarkt is echter complexer dan dat.

UNIZO liet deze kans natuurlijk niet liggen en reageerde met een persbericht. Ik citeer even: “… Die mensen moeten sterker achter de veren worden gezeten door de VDAB, zo nodig met passende sancties van de RVA. Het werkloosheidsstatuut is soms nog te gunstig, onder andere de werkloosheidsuitkering moet beperkt worden in de tijd…”

Onlangs publiceerde de VDAB de “Analyse knelpuntberoepen 2010”, een jaarlijks weerkerende publicatie over een oud zeer op de (Vlaamse) arbeidsmarkt, de knelpuntberoepen. Er zijn conjuncturele knelpuntberoepen, maar vooral veel structurele.

Tot deze laatste behoren de knelpuntberoepen waar de arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden de echte knelpunten zijn. Een relatief lage verloning, zwaar en stresserend werk, een slecht statuut zijn hier de belangrijkste redenen voor de niet- of zeer laattijdige invulling. Het gaat dan om vacatures in de schoonmaaksector, het vervoer, de horeca, de callcenters, enzovoort. De aandelen van de beroepsgroepen die een knelpunt vormen omwille van de slechte arbeidsomstandigheden, blijven doorheen de jaren stabiel. Ze variëren rond de 10% (met een piek naar 14% in 2009). Geen enkele Mister Proper kreeg deze slechte arbeidsomstandigheden weggepoetst. Blijkbaar hebben de werkgevers nooit de eerlijke moed gehad – of de druk gevoeld – om deze arbeidsomstandigheden te verbeteren. Ze worden geacht ‘bij de job te horen’. De kandidaat-werknemers moeten dit maar slikken. Geen wonder dat ze er van weg blijven.

Naast deze groep zijn vooral ook de knelpuntberoepen met kwalitatieve tekorten een hardnekkig structureel fenomeen. Werkgevers zoeken te vaak naar  dé witte raaf en nemen geen genoegen met de bonte specht die ze groeimogelijkheden kunnen bieden. De « onbekende x » in het vraagstuk rond deze kwalitatieve tekorten zit in de correcte inschatting van de benodigde competenties. Via stages en werkplekleren leerlingen de juiste competenties helpen verwerven, het werken met adequate meetinstrumenten om de vakkennis te meten, vacatures opstellen waarin de eisen en vakkennis correct worden beschreven. Deze oplossingsstrategieën hebben werkgevers al meermaals als pap ingelepeld gekregen, maar ze willen ze niet slikken.

Sinds kort is er echter een krachtig en opwekkend medicijn op de markt. Wie het als HR manager inneemt leert vacatures definiëren, kandidaten selecteren en aanwerven op basis van competenties. Het geeft de HR manager de durf om de platgetreden paden van denken in diplomavereisten te verlaten.  Werkzoekenden en werkenden die het innemen, geeft het de moed om na te denken over de eigen verworven competenties. Het leert hen deze te definiëren, te onderhouden, ‘te registreren’ en te laten valideren, zodat ze in verschillende beroepen waar ze nuttig voor zijn, kunnen aangewend worden. Het werkt ook voor hen ‘geestesverruimend’, het geeft hen inzicht in zichzelf.

COMPETENT, zo heet het medicijn. Een positieve arbeidsmarktdrug, gepatenteerd op de markt gezet
door de SERV in samenspraak met de VDAB. De andere gewestelijke bemiddelingsdiensten hebben intussen toegezegd het medicijn mee te distribueren.

COMPETENT’, de deus ex (SERV-VDAB) machina

Je zoekt informatie over een beroep, je wilt weten over welke kennis en vaardigheden een bakker, een secretaresse, een podiumtechnieker moet beschikken en welke activiteiten deze uitvoert?

Dit  vind je allemaal beschreven in Competent, een nieuw informaticagestuurd en online raadpleegbaar systeem dat de huidige beroepscompetentieprofielen van de SERV vervangt (bekijk filmpje over competent op www.synerjob.be). Competent is een krachtige databank met informatie over wat we moeten kunnen en doen in tal van beroepen. Het laat toe dat de VDAB niet meer alleen matcht op het diploma en de jobcontext, maar voortaan ook  op het kunnen. Het laat toe dat werkgevers vacatures definiëren waarin de activiteiten, het kennen en kunnen correct worden gedefinieerd en voorgesteld. Het laat hen toe te variëren in die activiteiten, taakpatronen te herschikken en zo oplossingen te zoeken voor wat knelpuntvacatures lijken te worden, als niet afgeweken wordt van vooraf bepaalde veronderstellingen en uitgangspunten.

Volgen we even het verhaal van Joris, bedrijfsleider van een middelgroot KMO, op zoek naar een vervanger van Corneel die op brugpensioen vertrekt.

Het verhaal van Joris en Corneel

Voor Corneel was niets teveel. Als een ijverig Maartje, kon hij werken als een paard(je): het magazijn kende hij op zijn duimpje, hij was én stockbeheerder en aankoper en reed tot ’s avonds laat nog met de heftruck rond om alles op de goede plek in het magazijn te zetten.

Joris zit met de handen in het haar. Hoe moet hij de vacature opstellen? Wat zoekt hij? Een magazijnier?Een aankoper? Een stockbeheerder? Een heftruckbesturuder ?

COMPETENT toont hem via tal van zoekschermen en zoekopdrachten dat de combinatie van de vier geen
beschikbare werkzoekenden oplevert. Maar dat een combinatie van (een aantal van) de beroepscompetenties van een magazijnier met die van aankoper wel veel beschikbare kandidaten oplevert. Joris begint zich te bezinnen.

Toen Corneel twee jaar geleden een landingsbaan vroeg, heeft hij Pieter via een IBO aangetrokken als aankoper. Corneel heeft als mentor Pieter opgeleid in de knepen van het aankoopbeleid
en gaandeweg ook wat ingewijd in stockbeheer. Misschien kan hij Pieter een VDAB-vervolmakingscursus voor stockbeheer aanbieden? En Esther, die bij de leveringen aan het onthaal zit, maar graag
met een clark zou rondrijden, kan misschien daarvoor  een opleiding volgen? Hoewel, een vrouw? Effe checken, kan dat wel? Fons, die vakbondsman beweert altijd dat je moet durven gaan voor diversiteit in
personeelsbeleid. Aan het syndicaal lokaal hangen daar affiches over. Als dat zou lukken, kan hij een vacature maken voor magazijnier die ook wat van aankoop kent.

Wat hebben we geleerd?

We gaan Joris zijn Paulusbekering tot modern KMO-bedrijfsleider hier niet helemaal beschrijven. Belangrijk is de klik in Joris zijn denken.(Re)organiseer de arbeidsorganisatie, het opleidingsbeleid, het wervingsbeleid. Verlaat de platgetreden paden. Ga voor diversiteit. Kijk naar wat de arbeidsmarkt biedt aan kandidaten met competentieprofielen die vergelijkbaar zijn met wat je zoekt. Misschien zijn er mits wat herschikking van taken en via het aanbieden van bijkomende opleidingen aan personeel in huis verschillende wisseloplossingen denkbaar.

COMPETENT kan pas competent helpen bemiddelen als er een gedegen screening gebeurt van het profiel, de kennis en kunde van de werkzoekende. Klinkt logisch, maar daar schort het nog te vaak aan, wegens nog onvoldoende adequate screeningsinstrumenten. En omdat werknemers zelden geleerd werd in de spiegel te kijken naar het beeld van het eigen kennen en kunnen, noch geprikkeld werden dit te leren beschrijven of aangemoedigd werden over het jobmuurtje te kijken. COMPETENT is daarvoor een middel, dat maar kan worden ingenomen en werken als je de gebruiksaanwijzing goed aangeleerd krijgt. Het vraagt een sluitende aanpak van werkzoekenden. Niet alleen sluitend dat elkeen een aanbod van vacatures krijgt op een zo kort mogelijke termijn. Ook sluitend in de betekenis dat elke werkzoekende kwalitatief begeleid wordt om zoals Sneeuwwitje in de spiegel te kijken. Een spiegel die hen antwoordt: “plus est dans vous”.

Zo ook aan werkgeverszijde. Voortaan moet bij het beschrijven van de beroepscompetenties die gevraagd worden niet meer de sky, maar wel COMPETENT de limit zijn. Omdat het via COMPETENT
op een competente manier gebeurt, die matchbaar wordt met hoe de werkzoekende zelf zijn beroepscompetenties competent heeft beschreven. En ook werkgevers moeten sluitend worden aangepakt. Geen eigen gebricoleer meer, enkel COMPETENT vacatures. Geen overdreven eisen meer, enkel realistische verwachtingen en vragen. En niet blijven gaan voor de ene vette vis, maar durven nadenken over taaksplitsing, taakheroriëntering, intern opleiden van personeel. Aanvaarden dat ook werknemers eigen jobaspiraties kunnen hebben die, indien je er een antwoord op biedt, een oplossing geven voor wat een knelpuntvervanging leek. Afstappen van het diplomafetisjisme. Meegaan in het helpen erkennen van verworven competenties. Elders verworven competenties onder de vorm van beroepskwalificaties leren evenwaardig waarderen en (financieel) appreciëren als diploma’s.

Ann Vermorgen,
nationaal secretaris ACV

reageer

13 reacties

  • door KDT op maandag 22 augustus 2011

    Natuurlijk vinden zij de verloning laag ... in vergelijking met het royale dopgeld dat sommigen ontvangen! Waarom is de werkloosheidsvergoeding alleen in ons land onbeperkt in de tijd? En waarom wordt de werkloosheidsvergoeding door de vakbonden uitgekeerd? Is dat niet één van de redenen waarom vakbonden zo ijveren voor de onbeperkte duur?

    • door Van Eynde op maandag 22 augustus 2011

      Heb jij werk? Verdien je goed? Hoe je vast dan. En vooral, pleit voor werkloosheidsuitkeringen want beperken WKLH in de tijd opent de deur naar lagere lonen. Uit noodzaak en wanhoop zullen mensen genoegen moeten nemen met McJobs. Zoals in de VS. Daarna komt het beperken van opzegperiodes en vergoedingen van de werknemers. Aangezien er nu genoeg staan te dringen om voor een laag loon te werken komt dan ook jouw loon onder druk te staan. Werknemers ontslaan en vervangen door goedkopere is hier het doel.

  • door HV op maandag 22 augustus 2011

    Bestaat er royale dop? Als je wil dat het systeem werkt, moet het een verzekering zijn tegen werkloosheid. Als iemand werkloos wordt en met een aalmoes moet rond komen, zal de steun aan het systeem wegvallen. Dat geldt ook voor goedverdieners. Het is immers geen verzekering meer. Ik ben 30 jaar zelfstandig geweest en dan deeltijds gaan werken. Ik krijg nu, als halftijds werkloze, €230/maand. Je kan mij van den dop gooien. En dan? Verhongeren? Of plunderen? Gelukkig heeft mijn vrouw een goede baan. Ik ben blij dat de vakbond mijn dop uitbetaalt. Dat is zowat de enige veilige haven tegen mensen die wel werk hebben en geen inlevingsvermogen. Ik ben het met Ann Vermorgen eens: de jobs die ze aanbieden zijn dikwijls mensonwaardig. Ik wil niet ten allen prijze meehelpen aan dit economisch systeem. De economie moet er zijn voor de mensen, niet omgekeerd. Ik denk dat we beter moeten kunnen dan wat we nu presteren. Tot slot, niemand wil nog een oudere werknemer ondanks de overheidsspeak. Ik bereid een nieuwe job voor als zelfstandige. Als dat lukt, ga ik niet schelden op werklozen, vakbonden en anderen die een samenleving met een menselijk gezicht betrachten.

  • door dana op maandag 22 augustus 2011

    Mijn zoon registreerde zich op 1 augustus bij VDAB (wachttijd). Diploma : professionele bachelor secundair onderwijs. Leerkracht, dus. Hij wil liefst werken als leerkracht of in een job die er nauw bij aansluit. Sedertdien wordt hij bedolven onder de aanbiedingen, ze bellen hem op, mailen hem. Interims en Bedrijven bieden hem een job aan in administratie, logistiek, sales ... zonder dat hij ervoor solliciteerde of er ook maar interesse voor heeft. Ze zoeken dus actief naar jonge Bachelors, allicht ook Masters ...

    De aangeboden jobs zijn er waar je eventueel met een beperkte opleiding op de werkvloer zo kan instappen, ook zonder Bachelor. Waar oudere werkzoekenden soms jarenlange ervaring in hebben, maar die lusten ze niet. 50 plussers zoeken zich zot. Om maar te zwijgen over allochtonen.

    • door dana op maandag 22 augustus 2011

      Men biedt een volledig betaalde opleiding aan op kosten van het bedrijf, plus een buitenlandse stage. Daarvoor moet hij wel door een flinke sollicitatieronde en minimaal beschikken over een professionele bachelor. Leuk toch.

  • door Verhelle Mario op maandag 22 augustus 2011

    Unizo verliest blijkbaar totaal uit het ook dat werklozen ook klant zijn bij hun aangesloten leden, de bakker, de beenhouwer en etc. om de hoek ! Via deze doe ik een oproep omdat de werklozen bij deze aangesloten leden geen klant meer zouden willen zijn aangezien ze toch ons inkomen willen helpen afpakken. Ik heb niets tegen de zelfstandigen, destijds ben ik nog medeinitiatiefnemer geweest tesamen met Louis Bril tot oprichting van het LVZ Liberaal Verbond van Zelfstandigen. Had iemand van onze leden toen alzo durven op de kap van de werklozen zitten, hij/zij werd er stantepede bij ons eruitgezet ! Mario Verhelle

  • door Verhelle Mario op maandag 22 augustus 2011

    Unizo verliest blijkbaar totaal uit het oog dat werklozen ook klant zijn bij hun aangesloten leden, de bakker, de beenhouwer en etc. om de hoek ! Via deze doe ik een oproep omdat de werklozen bij deze aangesloten leden geen klant meer zouden willen zijn aangezien ze toch ons inkomen willen helpen afpakken. Ik heb niets tegen de zelfstandigen, destijds ben ik nog medeinitiatiefnemer geweest tesamen met Louis Bril tot oprichting van het LVZ Liberaal Verbond van Zelfstandigen. Had iemand van onze leden toen alzo durven op de kap van de werklozen zitten, hij/zij werd er stantepede bij ons eruitgezet ! Mario Verhelle

  • door Verhelle Mario op maandag 22 augustus 2011

    U bent een verstandig man ! Mag ik U reeds veel succes toewensen bij Uw nieuwe uitdaging als zelfstandige. Mvg, Mario Verhelle

  • door Geert Puype op maandag 22 augustus 2011

    Ik begrijp de redenering van mevr. Vermorgen wel maar ik vind toch dat, zeker langdurige, werklozen minder kieskeurig kunnen zijn en ook jobs die die minder betaald worden en niet zo aantrekkelijk zijn, moeten aannemen. Wellicht zullen veel van die mensen, na verloop van tijd, een aantal competenties verwerven waarmee ze voor betere jobs in aanmerking kunnen komen.

  • door Dre Wolput op maandag 22 augustus 2011

    Het verhaal van knelpuntberoepen is zo oud als de VDAB zelf en dat is al ruim 20 jaar. De reacties op de publicatie van de jaarlijkse lijst van die knelpuntberoepen zijn ook steeds dezelfde. Langdurig werklozen moeten eender welke job aannemen. Beperk uitkeringen in tijd en men zal dan wel willen werken en meer van dat fraais. Mijn ervaring met de arbeidsmarkt is ook al 'oud' maar daarom niet minder relevant. Enkele vaststellingen doorheen al die jaren : werkgevers willen géén langdurig werklozen aanwerven, ook en zeker niet in knelpuntvacatures. Werkgevers zijn 'vies' van iemand die langer dan een jaar werkloos is en ze worden nog 'viezer' als hij/zij bovendien 50 jaar of ouder is. Het verhaaltje dan van 'wij vragen geen diploma maar ook onze vacatures voor ongeschoolden raken niet ingevuld'. Heel eenvoudig, men vraagt (bvb) in de Horeca geen diploma voor een garcon maar er zijn wel een hele rits 'andere eisen' die niet altijd zo duidelijk op papier worden gezet. Zo moet je er liefst goed uitzien. Zeer stressbestendig zijn. Bereid zijn om op de meest onmogelijke uren te werken met de meest ruime flexibiliteit. Je moet vooral ook klantvriendelijk zijn en als het kan ook nog een mondje engels kunnen praten. Een gelijkaardig voorbeeld : een metser. Geen diploma vereist maar de werkgever verwacht wel dat je kan plan lezen, profielen zetten, Een beetje voegen en bepleisteren. En als je ook nog wat kan vloeren en tegelen is dat netjes mee doorgepakt. Wie dat allemaal kan en kent werkt meestal op zelfstandige basis. Met deze voorbeelden wil ik maar aantonen dat werkgevers met een meer realitsische blik moeten durven kijken naar kandidaat-werknemers. Misschien ook wat meer aandacht besteden aan 'opleiding in het bedrijf' en niet altijd een onmiddelljk inzetbare en voor 150% renderende kandidaat verwachten. Verder blijft het al die jaren een vaststaand feit dat heel wat knelpuntvacatures veroorzaakt worden door de slechte loon- en arbeidsvoorwaarden. Nu ik stilaan 'einde-loopbaan' ben, maak ik tijd om mijn bureel wat 'op te rommelen'. Zo kwam ik uit bij een nota over knelpuntvacatures in Vlaanderen' van februari 1998. Ik wil toch graag enkele zaken uit deze nota citeren:

    -er is een reëel probleem van knelpuntvacatures en maatregelen maar dit mag niet ongenuanceerd worden bekeken en bestreden. -er zijn diverse partijen verantwoordelijk en zeker ook de werkgevers -oplossingen zouden kunnen zijn -enkele knelpunten worden vooral veroorzaakt door de onaantrekkelijkheid van het beroep zoals leurders, horeca, kappers, bakkers en beenhouwers *hogere en betere uitstroom vanuit sterk arbeidsmarktgericht onderwijs bevorderen : uitdaging van herwaardering van TSO en BSO richtingen Binnen arbeidsmarktgericht onderwijs meer toeleiding naar studierichtingen met betere doorstromingskansen. Concreet, meer meisjes in jongensrichtingen. *extra opleidingen/budgetten om werklozen meer en beter op te leiden naar knelpunten. Met de sectoren nagaan welke ruimte er daar nog is voor investering in opleiding en begeleiding naar knelpuntberoepen. *versoepeling van de aanwervingscriteria. In een aantal sectoren worden nauwelijks vrouwen aangeworven en uit onderzoek blijkt er ook een zwaar probleem van etnische discrimintaie te bestaan. Bedrijven mikken vaak op een te hoog scholings- of ervaringsniveau

    Conclusie anno 2011 dan? Er is weinig nieuws onder de zon. Ongetwijfeld heeft VDAB in de loop der jaren de methodiek om knelpuntfactoren te analyseren, verfijnd. Het probleem dat vele knelpuntberoepen vooral te maken hebben met slechte loon- en arbeidsvoorwaarden is nog altijd (minstens) even groot. Nee eigenlijk zelfs groter want er zijn ook 'moderne' beroepen bijgekomen zoals dienstenchequewerknemers De betere uitstroom uit het onderwijs is nog altijd een levensgroot probleem, wat ook heel veel te maken heeft met 'foute' studiekeuze(s) De voorbije jaren worden we zelfs met een 'extra' probleem geconfronteerd met name de ongekwallificeerde uitstroom uit het onderwijs. Kennis en kunnen zijn we wel anders gaan benoemen : we vatten dat nu allemaal samen onder de noemer 'competenties'. De nieuwe werkwijze die VDAB hanteert noemt 'competent'. Sta me toe dit met het nodige sceptisch te bekijken. Waarom? Omdat aan de vaststellingen die hierboven zijn opgenoemd nog weinig tot niks werd geremidieerd. Zolang dat niet op een grondige wijze zal worden aangepakt zal géén enkel instrument het probleem van knelpuntvacatures oplossen. Ook met 'competent' ga je de alles behalve benijdenswaardige loon- en arbeidsvoorwaarden van de poetsvrouw (dit is slechts één voorbeeld) niet verbeteren. Laat staan dat het al iets zou verhelpen aan wat in 1998 'etnische discrtiminatie' werd genoemd. Maar dan kan de publieke opinie tenminste blijven kankeren 'dat den dop te hoog is en mensen -zeker de vreemdelingen niet- niet willen werken in een knelpuntberoep'.

  • door Verhelle Mario op dinsdag 23 augustus 2011

    Wat de heer Dre Wolput schrijft is al decennia de realiteit. Het is nu al jarenlang de mode van in het wilde weg op de niet "hardwerkende" medemens te moeten schieten... Eerst op de allochtonen, nu al een hele tijd op de werklozen en vandaag zo te horen en te lezen nu ook op de gehandicapten die niet willen werken. Morgen volgen wellicht ook nog de zware zieken. Blijkbaar zijn de administratieve diensten met onze kontrolerende geneeskundige diensten die voor dit alles bevoegd zijn met zijn allen onbekwaam?

  • door erika op donderdag 25 augustus 2011

    Men zegt dat de vacatures niet worden ingevuld: "Die mensen moeten sterker achter de veren worden gezeten door de VDAB, zo nodig met passende sancties van de RVA. Het werkloosheidsstatuut is soms nog te gunstig, onder andere de werkloosheidsuitkering moet beperkt worden in de tijd…”"

    Mijn vriend is ingeschreven als werkzoekende bij de VDAB. Hij heeft al mappen vol van sollicitaties waarop ofwel niet wordt gereageerd, ofwel voldoet hij niet aan de eisen, ofwel geen ervaring genoeg en ga zo maar door. Hij wil zowel dagwerk doen, ploegenstelsel, weekendwerk als hij maar kan werken maar er komt niets uit de bus. Is dit dan niet frustrerend? Hij loopt de interimkantoren af maar het is altijd: ja, we zullen je voorstellen maar je moet altijd zelf bellen om te horen of je in aanmerking komt en dan is het van: oh neen meneer toch niet, die vacature is al ingevuld. En een week nadien staat diezelfde vacature terug op de site. Niet echt fijn om dit altijd te moeten horen en hij is er nog maar 42. Er zijn wel degelijk mensen die willen werken maar de moed opgeven omdat ze toch niet de kans krijgen!

    • door dana op zaterdag 27 augustus 2011

      Bij vacatures op de VDAB let je best op de datum 'laast' aangepast. Zelf deed ik de HR bij een KMO (tot ik onlangs op 53 bij het 'oud vuil' werd geplaatst) en vacatures liet ik ook na aanwerving nog een tijd open staan want je weet nog niet of het een succesvolle aanwerving is. Echter als de vacature wordt aangepast nadat je solliciteerde dan weet je het wel. Vooropgesteld dat je weet dat je heus wel de competenties voor die job had vind ik dat je moet reageren. Dit is wat ik nu doe. Als ik een aangepaste datum zie op een vacature waarop ik reageerde stuur ik nog een e-mail naar dat bedrijf met mijn commentaar, die is beleefd maar keihard. No mercy.

Lees alle reacties